Cezalar ve Cezaların Belirlenmesi

Cezalar: Türk Ceza Kanunu'na göre; suç karşılığında uygulanan yaptırım olarak cezalar, hapis ve adli para cezalarıdır.

Hapis cezaları: Hapis cezaları Türk Ceza Kanunu’nun 46. maddesinde düzenlenmiştir. Buna göre hapis cezaları ağırlaştırılmış müebbet hapis cezası, müebbet hapis cezası ve süreli hapis cezasıdır.

Ölüm cezasının kaldırılmasından sonra bu cezanın yerine ağırlaştırılmış müebbet hapis cezası getirilmiştir. Ağırlaştırılmış müebbet hapis cezası, hükümlünün yüksek güvenlik önlemlerine tabi tutularak ömür boyu hapsedilmesidir.

Müebbet hapis cezası, hükümlünün hayatı boyunca devam eder. Müebbet hapis cezasının ağırlaştırılmış müebbet hapis cezasından farkı sıkı güvenlik rejimine tabi olmamasıdır. Bu ceza, süreli hapis cezasına uygulanan infaz rejimine göre infaz edilir.

Süreli hapis cezası, kanunda aksi belirtilmeyen hâllerde bir aydan az yirmi yıldan fazla olamaz .

Hükmedilen bir yıl veya daha az süreli hapis cezası kısa süreli hapis cezasıdır Kısa süreli hapis cezası 5237 sayılı Türk Ceza Kanunu'nun 50'nci maddesinde belirtilen seçenek yaptırımlara çevrilebilmektedir.

Kısa süreli hapis cezasının seçenek yaptırımlara çevrilmesi: Kısa süreli hapis cezası, adli para cezasına,mağdurun veya kamunun uğradığı zararın aynen iade, suçtan önceki hâline getirme veya tazmin suretiyle tamamen giderilmesine, en az iki yıl süreyle, bir meslek veya sanat edinmeyi sağlamak amacıyla, gerektiğinde barınma imkânı da bulunan bir eğitim kurumuna devam etmeye, mahkûm olunan cezanın yarısından bir katına kadar süreyle, belirli yerlere gitmekten veya belirli etkinlikleri yapmaktan yasaklanmaya, sağladığı hak ve yetkiler kötüye kullanılmak suretiyle veya gerektirdiği dikkat ve özen yükümlülüğüne aykırı davranılarak suç işlenmiş olması durumunda, mahkûm olunan cezanın yarısından bir katına kadar süreyle, ilgili ehliyet ve ruhsat belgelerinin geri alınmasına, belli bir meslek ve sanatı yapmaktan yasaklanmaya, mahkûm olunan cezanın yarısından bir katına kadar süreyle ve gönüllü olmak koşuluyla kamuya yararlı bir işte çalıştırılmaya çevrilebilir

Hapis cezasının ertelenmesi: Hapis cezasının ertelenmesi TCK m. 51'de düzenlenmiştir. Erteleme mahkemenin kural olarak ilk defa suç işleyip de bu suçtan dolayı Kanunda öngörülen sürelerde hapis cezasına mahkûm olan kişinin yargılama sürecinde gösterdiği pişmanlık dolayısıyla, ileride tekrar suç işlemeyeceği kanısına vardığında infazı kanunda öngörülen belli sürelerde geri bırakmasıdır.

Sadece hapis cezaları ertelenebilir, güvenlik tedbirleri ve adli para cezalarıertelemeye konu olamaz.İşlediği suçtan dolayı iki yıl veya daha az süreyle hapis cezasına mahkûm edilen kişinin cezası ertelenebilir. Bu sürenin üst sınırı, fiili işlediği sırada on sekiz yaşını doldurmamış veya altmış beş yaşını bitirmiş olan kişiler bakımından üç yıldır.

Adli Para Cezası: Suçlunun mal varlığına yönelmiş bir ceza olan adli para cezası, işlenen suçun karşılığı olarak hükümden alınan bir miktar paranın devlet hazinesine ödenmesidir.

Türk Ceza Kanunu’nun m. 52/1'e göre; adli para cezası beş günden az ve kanunda aksine hüküm bulunmayan hâllerde yedi yüz otuz günden fazla olmamak üzere belirlenen tam gün sayısının bir gün karşılığı olarak takdir edilen miktar ile çarpılması suretiyle hesaplanan meblağın hükümlü tarafından devlet hazinesine ödenmesinden ibarettir.

Faile verilecek ceza soyut ve somut aşamada hesaplanmaktadır. Soyut aşamada cezanın hesaplanması kanun koyucu tarafından yapılır. Somut aşamada ise kanun koyucu tarafından ilgili suç için belirlenmiş olan soyut ceza somut olaya hâkim tarafından uygulanarak somut ceza belirlenir.

Mahsup: Hüküm kesinleşmeden önce gerçekleşen ve şahsi hürriyeti sınırlama sonucunu doğuran bütün hâller nedeniyle geçirilmiş süreler, hükmolunan hapis cezasından indirilir. Adli para cezasına hükmedilmesi durumunda, bir gün yüz Türk Lirası sayılmak üzere, bu cezadan indirim yapılır.