Çevre Politikaları ve Uygulama Araçları

Politika kavramı belli bir sorunun çözümü için geleceğe yönelik olarak alınması gereken önlemlerin ve benimsenen ilkelerin bütünü olarak tanımlanmaktadır. Çevre politikası kavram ise bir ülkenin çevre yönetimi konusundaki tercih ve hedeflerinin belirlenmesidir. Böylelikle çevrenin korunması ve geliştirilmesiyle ilgili geleceğe yönelik eylemler ve önlemler için kanun ve yönetmelikler oluşturmayı, bu amaçla kurulan kurumları, süreçleri ve yöntemleri anlatan bir “çevre politikası” kavramı ortaya çıkar. Çevre politikaları her ülkede farklı farklı hedefleri gerçekleştirmeye yönelmiş görünse de sahip olduğu ortak çevresel değerler bakımından hemen hemen ortak hedefler üzerinden yürütülür. Bu ortak hedeflerin ilki, çevrenin ana nesnesi olan bireyler için sağlıklı şartlar oluşturmak, bir diğeri toplumun sahip olduğu çevre değerlerinin korunmasını ve geliştirilmesini sağlamak ve sonuncusu çevre politikalarının uygulanmasında toplumsal adalet ilkelerine uyumu sağlanmaktır.

Çevre politikalarının belirlenmesinin ve uygulanmasının temel şartı çevre problemlerinin net bir şekilde ortaya koyulmasıdır. Bu noktada toplumun çevreyi algılayış biçimi önem taşır çünkü halkın çevre bilinç düzeyi politikaların hedeflerinin yerine gelmesi için bir gösterge niteliğindedir. Bu noktada toplumların çevresel farkındalıklarını artıracak çevre eğitimi süreçleri çevre politikalarının uygulanmasının bir diğer temel şartı olarak görülebilir. Daha sonra, çevre problemlerinin çözümü için uygulanacak yöntemlerin incelenmesi ve en uygun yöntemin belirlenmesi gereklidir. Son olarak belirlenen politikaların karar mekanizmaları tarafından uygulanmasının sağlanması gerekmektedir. Çevre politikalarının tarafsız, nesnel ve bilimsel olabilmesi için bu politikalarının ekolojik sistem ve toplum üzerinde yapacağı etkilerin belirlenmesi, çevre problemlerinin çözümünde kısa vadede ve uzun vadede alınacak önlemlerin maliyetlerinin hesaplanması, her yatırım projesinin kısa ve uzun dönem oluşturacağı problemlerin gelecek kuşakları nasıl etkileyeceğinin dikkate alınması ve bu projelerin geriye dönüşü olmayan sonuçlar yaratıp yaratmayacağı dikkate alınmalıdır.

Bu ilkeler doğrultusunda belirlenen hedeflere ulaşmak için çeşitli politikalar ve bu politikaların uygulama araçları tanımlanmalıdır. Çevre politikalarının bazıları insan kaynağına yönelik iken, diğerleri ekonomik ve çevresel kaynaklar üzerinden uygulanmaktadır. İnsan kaynağına yönelik politikalar sklı yaşam koşullarını sağlayabilecek nitelikte olurken, çevre kaynakları üzerindeki politikalar ise toprak ve su kaynaklarının korunması-iyileştirilmesi, orman varlıklarının korunması geliştirilmesi, kimyasal ilaçların kontrol altına alınması, tarım uygulamalarının geliştirilmesi, enerji ve geri kazanım uygulamaları üzerinden yürütülmektedir . Ayrıca türlerin ve ekosistemlerin korunması için geliştirilen politikalar da büyük önem arz etmektedir. Ekonomik gelişmelerin izlenmesi için oluşturulacak politikalarda ekolojinin yanında enerji konusu da önem taşımaktadır. Çünkü günümüz koşullarında enerji problemi küresel çevre sorunlarının temelini oluşturmaktadır. Bu nedenle temiz ve yenilenebilir enerji kaynaklarına yatırım sürdürülebilir kalkınma için önem arz eden politikaların başında gelmektedir. Özetle, ekonomik ve teknolojik gelişmeler için kaynak verimliliğini artıran, atık azaltan, hava ve su gibi çevre öğelerine zarar vermeyen ve yeniden kullanımı teşvik eden çevre politikaların uygulanması sürdürülebilir kalkınma ilkeleri açısından önem taşımaktadır.