Türkiye’de Çevre Yönetimi Ve Çevre Mevzuatı

Çevre yönetimi: Tüm canlıların sağlıklı bir çevrede yaşamalarını sağlamak için doğal kaynakların korunması, üretim ve tüketimin her aşamasında ortaya çıkan çevre sorunlarının saptanması, sorunlara ilişkin çözüm yollarının aranması ve bunların uygulamaya aktarılması için yapılan planlama, yürütme ve denetim işlerinin bütünüdür.

Çevre Yönetiminin amacı: Çevre yönetiminin amacı; insanların yaşamlarını sürdürebilecekleri sağlıklı ve dengeli bir çevrenin oluşturulması ve korunmasıdır.

Çevre Yönetiminin İlkeleri

Doğal kaynakların korunması ve geliştirilmesi
Kaynak kullanımının azaltılması
Çevre kirliliğinin önlenmesi
Planlama ve karar aşamalarında çevresel etkilerin göz önüne alınmasıdır.

Türkiye’de Çevre Yönetimi

Türkiye’de çevre yönetimi Çevre ve Şehircilik Bakanlığı’nın sorumluluğundadır. Bakanlık 644 sayılı Kanun Hükmünde Kararname ile 2011 yılında kurulmuştur. Bakanlığın taşra birimleri ise Çevre ve Şehircilik İl Müdürlükleridir.

Çevre ve Şehircilik Bakanlığı’nın Çevre Yönetimi ile İlgili Genel Müdürlükleri

Çevre Yönetimi Genel Müdürlüğü
Çevre Etki Değerlendirme, İzin ve Denetim Genel Müdürlüğü
Tabiat Varlıklarını Koruma Genel Müdürlüğü

Çevre ve Şehircilik Bakanlığı’nın Çevreyle İlgili Görevleri

Yerleşmeye, çevreye ve yapılaşmaya dair imar, çevre, yapı ve yapım mevzuatını hazırlamak, uygulamaları izlemek ve denetlemek,

Çevrenin korunması, iyileştirilmesi ile çevre kirliliğinin önlenmesine yönelik prensip ve politikalar tespit etmek, standart ve ölçütler geliştirmek, programlar hazırlamak; bu çerçevede eğitim, araştırma, projelendirme, eylem planları ve kirlilik haritalarını oluşturmak, bunların uygulama esaslarını tespit etmek ve izlemek, iklim değişikliği ile ilgili iş ve işlemleri yürütmek.

Faaliyetleri sonucu alıcı ortamlara katı, sıvı ve gaz halde atık bırakarak kirlilik oluşturan veya oluşturması muhtemel her türlü tesis ve faaliyetin, çevresel etkilerini değerlendirmek; alıcı ortamlar ile ilgili ölçüm ve izleme çalışmalarını yapmak; bahse konu tesis ve faaliyetleri izlemek, izin vermek, denetlemek ve gürültünün kontrol edilmesini sağlamak.

Çevreyle İlişkili Görev Yürütmekte Olan Diğer Kurum ve Kuruluşlar

Tarım ve Orman Bakanlığı
Sağlık Bakanlığı
Kültür ve Turizm Bakanlığı
Enerji ve Tabii Kaynaklar Bakanlığı
Sanayi ve Teknoloji Bakanlığı
Ticaret Bakanlığı
Yerel Yönetimler, Belediyeler

Türkiye'de Çevre Mevzuatı

Çevre sorunlarının artması çevrenin korunması için önlemlerin alınması gerektiğini ortaya çıkarmıştır. Çevre sağlığının korunması ve sürdürülebilirliği hukuki düzenlemelerle güvence altına alınmalıdır. Bu amaç için çevreyle ilgili hükümler çeşitli yasal düzenlemelerde yer almaktadır. Bu yasal düzenlemeler:

Kanun Hükmünde Kararname,
Kanun Hükmünde Kararname
Yönetmelik,
Tebliğ,
Genelgelerdir.

Çevre Hukuku: İnsanı ve insanın çevresinin doğal şartlarını inceleyen bir hukuk sistemidir

Çevre Hukukunun Amacı: Canlı varlıklar, cansız varlıklar, çevre ve doğal veya yapay yapılar arasındaki ilişkilerin adaletli bir biçimde sürdürülmesi konusundaki yaptırım veya kuralların uygulanmasını sağlamaktadır.

Çevre Hukukunun Temel İlkeleri

İhtiyatlılık ilkesi
Kirleten öder ilkesi
Katılım ilkesi ve bilgi edinme hakkı
Sürdürülebilir kalkınma

1982 Anayasasının 56. maddesinde yer alan “Herkes sağlıklı ve dengeli bir çevrede yaşamak hakkına sahiptir. Çevreyi geliştirmek, çevre sağlığını korumak ve çevre kirlenmesini önlemek devletin ve vatandaşların görevidir.” ibaresi Türkiye’de çevre hukuku ile ilgili ilk gelişmedir.

Çevre Kanunu

1983 yılında yürürlüğe giren Çevre Kanunu Türkiye’de çevre ile ilgili çıkarılan bağımsız ilk mevzuattır. Bu kanunun amacı bütün canlıların ortak varlığı olan çevrenin, sürdürülebilir çevre ve sürdürülebilir kalkınma ilkeleri doğrultusunda korunmasını sağlamaktır. Bu kanunda çevre ile ilgili terimler aşağıdaki şekilde tanımlanmıştır.

Çevre: Canlıların yaşamları boyunca ilişkilerini sürdürdükleri ve karşılıklı olarak etkileşim içinde bulundukları biyolojik, fiziksel, sosyal, ekonomik ve kültürel ortamı ifade eder.

Çevrenin korunması: Çevresel değerlerin ve ekolojik dengenin tahribini, bozulmasını ve yok olmasını önlemeye, mevcut bozulmaları gidermeye, çevreyi iyileştirmeye ve geliştirmeye, çevre kirliliğini önlemeye yönelik çalışmaların bütününü ifade eder.

Çevre kirliliği: Çevrede meydana gelen ve canlıların sağlığını, çevresel değerleri ve ekolojik dengeyi bozabilecek her türlü olumsuz etkiyi ifade eder.

Alıcı ortam: Hava, su, toprak ortamları ile bu ortamlarla ilişkili ekosistemleri ifade eder.

Yüksek Çevre Kurulu

Yüksek Çevre Kurulu Cumhurbaşkanınca belirlenen kurul veya mercilerdir.

Yüksek Çevre Kurulu’nun Görevleri

Etkin bir çevre yönetiminin sağlanması için için hedef, politika ve strateji belirlemek.

Sürdürülebilir kalkınma ilkesi çerçevesinde ekonomik kararlara çevre boyutunun dahil edilmesine imkân veren hukukî ve idarî tedbirleri belirlemek.

Birden fazla bakanlık ve kuruluşu ilgilendiren çevre konularına ilişkin uyuşmazlıklarda nihai kararı vermek.

Türkiye'de Çevre Yönetimi ve Çevre Denetimi Kapsamında Çıkarılan Yönetmelikler

Çevresel Etki Değerlendirmesi Yönetmeliği
Çevre İzin ve Lisans Yönetmeliği
Çevre Denetimi Yönetmeliği
Çevre Görevlisi, Çevre Yönetim Birimi ve Çevre Danışmanlık Firmaları Hakkında Yönetmelik
Su Kirliliği Kontrolü Yönetmeliği
Kentsel Atıksu Arıtımı Yönetmeliği
Toprak Kirliliğinin Kontrolü ve Noktasal Kaynaklı Kirlenmiş Sahalara Dair Yönetmelik
Hava Kalitesi Değerlendirme ve Yönetimi Yönetmeliği
Egzoz Gazı Emisyonu Kontrolü Yönetmeliği
Sanayi Kaynaklı Hava Kirliliğinin Kontrolü Yönetmeliği
Isınmadan Kaynaklanan Hava Kirliliğinin Kontrolü Yönetmeliği
Koku Oluşturan Emisyonların Kontrolü Hakkında Yönetmelik
Çevresel Gürültünün Değerlendirilmesi ve Yönetimi Yönetmeliği
Atık Yönetimi Yönetmeliği
Ambalaj Atıkları Kontrolü Yönetmeliği
Tıbbi Atıkların Kontrolü Yönetmeliği
Atık Elektrikli ve Elektronik Eşyaların Kontrolü Yönetmeliği
Atık Yağların Kontrolü Yönetmeliği
Bitkisel Atık Yağların Kontrolü Yönetmeliği
Atıkların Düzenli Depolanmasına Dair Yönetmelik
Maden Atıkları Yönetmeliği
Hafriyat Toprağı, İnşaat ve Yıkıntı Atıklarının Kontrolü Yönetmeliği