Türkiye’nin Çevre Politikaları

Çevre, insanların ve diğer canlıların yaşamları boyunca karşılıklı etkileşim içinde bulundukları ortamdır. Hayatta kalabilmemiz için ihtiyacımız olan temel gereksinimlerden tutun da, yaşam kalitemizi artıran teknolojik gereksinimlere kadar herşey dünya kaynakları ile birebir alakalı, dolayısıyla çevre ile de bir bütündür.

Çevrenin korunması, uluslararası gündemi giderek daha fazla meşgul etmektedir. Küresel ısınmadan kaynaklanan iklim değişikliği, çölleşme, biyolojik çeşitliliğin azalması, ormansızlaşma, ozon tabakasının tahribatı, asit yağmurları, hava, su ve toprak kirliliği, tehlikeli atıklar, doğal kaynakların tükenmesi, deniz ve okyanus kirliliği, okyanusların asitlenmesi küresel çevre sorunları arasında öne çıkmaktadır. Bu sorunlarının çözümü, ulusal çabanın yanısıra, ikili, bölgesel ve çok-taraflı düzeyde uluslararası işbirliğini gerekli kılmaktadır.

Yeni yüzyılla birlikte doğal kaynakların tükenme tehlikesi ile karşı karşıya kalması ve kendini yenileyememesi çevre politikasını ön plana çıkarmıştır. Çevre politikalarında öncelikli olan, neyin nasıl uygulanacağını tespit etmektir. İlk aşamada toplumun çevreye vermekte olduğu değere, çevrenin ihtiyacına ve hatta toplumun çevre bilincine göre politika belirlenir. İkinci aşamada ise, türlü düzenleme yöntemlerinin incelenmesi, karşılaştırılması ve aralarından en uygun görülenlerin seçilmesi gelir. Son aşamada yapılması gereken, belirlenen politikaların karar mekanizması içinde uygulanmasının sağlanmasıdır.Çevre politikalarında ortak hedef “sürdürülebilir kalkınma”dır.

Çevre mevzuatının karmaşık olması, çevre hukukunda temel ilkelerin ortaya çıkmasını zorlaştırmakta, bu da tutarlı ve kalıcı bir çevre politikası oluşturmasını güçleştirmektedir. Türkiye’de çevre bilinci hızlı bir şekilde artmakta, mevzuat altyapısı hızla değiştirilmeye çalışılmaktadır. Bu konuda ülkemizin yenilenebilir enerji kaynakları açısından potansiyelinin yüksek olması avantajdır. Çevre mevzuatının geniş kapsamlı ve çok ayrıntılı olması, toplumun sadece bugününü değil gelecek nesilleri de ilgilendirmesi, Türkiye’nin uyum çalışmalarını etkileyen unsurlar arasındadır.

Yeni yüzyılla birlikte doğal kaynakların tükenme tehlikesi ile karşı karşıya kalması ve kendini yenileyememesi çevre politikasını ön plana çıkarmıştır. Çevre politikalarının belirlediği birçok hedef vardır. İnsanların huzur içinde yaşayacakları sağlıklı çevreyi güvence altına almak, hava, su, toprak, bitki ve hayvan âlemini insan faaliyetlerinin zararlı etkilerinden korumak ve bu zararları ve bu zararların bıraktığı hasarları ortadan kaldırmak çevre politikalarının hedefleridir. Çevre politikası yanında diğer politikalar da kendi alanlarında yapacakları projeleri uygularken çevreyi göz önüne alarak hareket ederler ve çevre için hedef belirlerler. Eko-sistemlerin bir bütün olarak korunması, doğal kaynaklar olan hava, su ve toprağın korunması, yabani halde yaşayan hayvan ve bitki türlerinin korunması, iklim değişikliklerinin zararlı etkilerinden korunması hedeflenmiştir. Ülkelerin tarafından çevre politikası için belirlenen farklı hedeflerin yanında uluslararası işbirliğini arttıran ve çevre politikalarının kurumsallaşmasına katkı sağlayan ortak ilkeler de oluşturulmuştur. Bu ilkeler, çevre politikası için yapılan plan ve programlarda hukuki düzenlemelere yansıtılmıştır

Çevresel politikalar ile diğer politikalar arasında uyumun sağlanması gereklidir. Kaynak ve çevre koşulları birlikte değerlendirmelidir. Kısa süreli yüksek büyüme için, çevre kaynaklarından fedakarlık etmek, uzun vadede doğal kaynak stokları üzerinde doğuracağı olumsuz etkiye bağlı olarak, kalkınmanın sürdürülebilirliğini olanaksızlaştıracaktır.

Başta Çevre Kanunu olmak üzere Türkiye’de çevre mevzuatının uygulamada yaptırımlar açısından yetersiz kaldığı tespit edilmiştir. Bu sonuca gelmede başlıca sorunlar; politikasızlık, standartların uyumsuzluğu, izin ve ruhsat mekanizmalarındaki sorunlar, envanter ve bilgi enformasyon eksikliği, denetim ve izleme süreçlerindeki yetersizlikler, planlama sorunları gibi birbirine bağlı temel çevre yönetimi gerekleridir.