Güvenlik ve Sağlık İşaretleri
Güvenlik ve sağlık işaretleri: Özel bir amaç, faaliyet veya durumu işaret eden; levha,renk, sesli ve/veya ışıklı sinyal, sözlü iletişim ya da el–kol işareti yoluyla iş sağlığı ve güvenliği hakkında bilgi veren, tehlikelere karşı uyaran ya da talimat veren işaretlere denir.
İşaret Çeşitleri
Sabit ve Kalıcı İşaretler
Geçici İşaretler
Yasak işareti: Tehlike yaratacak ya da tehlikeye sebep olacak bir davranışı yasaklayan işarettir.
Uyarı işareti: Bir tehlikeye sebep olma ihtimali olan ya da zarar meydana getirebilecek bir durum hakkında ikazda bulunan işarettir.
Emredici işaret: Uyulması mecburi bir hareketi tanımlayan işarete denir.
Acil çıkış ve ilkyardım işaretleri: İlkyardım,kurtarma ya da acil çıkış yolları ile ilgili bilgi veren işaretlerdir.
İşaret levhası: Piktogram, resim,sembol, renkler ve geometrik şekilden oluşturulan ve gerektiğinde yeterli aydınlatma ile fark edilebilir duruma getirilmiş özel bilgi aktaran levhadır.
Sesli sinyal: İnsan sesi ya da yapay insan sesi kullanmadan, özel amaçla yapılmış bir düzeneğin çıkardığı ve yaydığı, belirli bir anlama gelen kodlanmış sestir.
Güvenlik işaretinin işlevi aşağıda belirtilenler tarafından olumsuz etkilenmemesi için;
- İki ışıklı işaretin karıştırılma olasılığı varsa, bunlar aynı anda kullanılmamalıdır.
- Işıklı bir işaret bir diğer ışıklı işaretin çok yakınında kullanılmamalıdır.
- Ortam gürültüsü yüksek olan yerlerde sesli sinyal kullanılmamalıdır.
- Herhangi bir enerji kaynağı ile çalışıyorsa, elektrik kesintisi halinde, yedek bir enerji kaynağı ile çalışılır hâle getirilmelidir.
İşaret Levhalarıyla İlgili Asgari Gerekenler;
- Özel bir tehlike olan yerlerin ve tehlikeli cisimlerin hemen yakınına, genel tehlike olan yerlerin girişine,
- Engeller dikkate alınarak, görüş seviyesine uygun yükseklik ve konumda, iyi aydınlatılmış, erişimi kolay, görünür bir şekilde yerleştirilmelidir.
- Doğal ışığın zayıf olduğu yerlerde flüoresan renkler, reflektör malzeme veya yapay aydınlatma kullanılmalıdır.
- İşaret levhasının gösterdiği durum ortadan kalktığında, işaret levhası da kaldırılır.
Yasaklayıcı İşaretler
Daire şeklinde, Beyaz zemin üzerine siyah piktogram, kırmızı çerçeve ve diyagonal çizgi (Kırmızı kısımlar işaret alanının en az % 35’ini kapsayacaktır.) (Kırmızı kısımlar işaret alanının en az % 35’ini kapsar.)
Uyarı İşaretleri
Üçgen şeklinde, sarı zemin üzerine siyah piktogram, siyah çerçeve (Sarı kısımlar işaret alanının en az % 50’sini kapsayacaktır.)
Tehlike İşaretleri
Kimyasal tehlike işareti turuncu zemin üzerine siyah piktogram olacak şekilde olan işaretlerdir.
Patlayıcı uyarı işareti üzerinde olan madde ya da karışım, alev etkisi ile patlayabilir.
Yanıcı olup olmadığına bakmadan, oksijen vererek diğer maddelerin yanmasına neden olan maddelere oksitleyici maddeler diyoruz.
Alevlenir uyarı işaretinin sol üst veya sağ alt köşesinde “F” harfi bulunabilir.
Çok kolay alevlenir uyarı işaretinin üstünde "F+ " işareti bulunur.
Emredici İşaretler
Daire şeklinde, mavi zemin üzerine beyaz piktogram (Mavi kısımlar işaret alanının en az %50’sini kapsayacaktır.)
Acil Çıkış ve İlkyardım İşaretleri
Dikdörtgen veya kare şeklinde, yeşil zemin üzerine beyaz piktogram (Yeşil kısımlar işaret alanının en az %50’sini kapsayacaktır.)
Yangınla Mücadele İşaretleri
Dikdörtgen veya kare şeklinde, kırmızı zemin üzerine beyaz piktogram (Kırmızı kısımlar işaret alanının en az % 50’sini kapsayacaktır.)
Boru ve Kaplar Üzerindeki İşaretler İle İlgili Asgari Gerekenler
İçinde tehlikeli madde ya da aparatların bulunduğu ya da depolandığı kaplar ile bunları içeren veya taşıyan borular; yönetmeliğe uygun olarak, renkli zemin üzerinde piktogram veya sembol bulunan etiket ile işaretlenir.
İşaretler; kendinden yapışkanlı ve katlanmaz olur. Boru ve kapların görünür yüzeylerine yapıştırılır.
Değişik tehlikeli maddeler depolanıyorsa, genel tehlikeyi belirten uyarı işareti kullanılabilir.
Engeller, Tehlikeli Yerler ve Trafik Yollarını Belirlemek için Kullanılan İşaretler İle İlgili Asgari Gerekenler
Engellere çarpma, düşme ya da nesnelerin düşme tehlikesinin bulunduğu yerler ile işletme tesisleri içinde çalışanların çalışmaları esnasında dolaştıkları bölgeler, birbirini takip eden sarı ve siyah ya da kırmızı ve beyaz renk şeritleriyle işaretlenir.
İşaretlerin boyutu, engelin ya da tehlikeli bölgenin büyüklüğü ile orantılı olur.
Trafik Yollarının İşaretlenmesi
Çalışma alanlarının kullanım biçimi ve burada kullanılan ekipmanlar, çalışanların korunmasını gerektiriyorsa; araç trafiğine açık yollar, zemin rengi de düşünülerek, sarı veya beyaz renkli olmak üzere sürekli şeritlerle belirtilir.
Şeritler, hem araç ile nesneler hem de araç ile yayalar arasında güvenli bir mesafe belirtecek şekilde çizilmelidir.
Işıklı İşaretler
Işıklı işaretlerin, kullanım şartlarına ve amacına uygun olarak, bulunduğu ortama göre iyi görünür ve seçilir olması, aşırı ışık nedeniyle parlamaması sağlanır.
İşaret bir piktogram içeriyorsa, bu piktogram ’işaret levhalarıyla ilgili asgari gerekenler’ kısmında belirtilen ilgili kuralların hepsine uygun olması sağlanır.
Yanıp sönen ışıklı işaret, sesli sinyal yerine ya da sesli sinyalle birlikte kullanılıyorsa, aynı kodlama kullanılacaktır.
Duman Dedektörü
Bir yerde oluşan yangının daha ilk aşamasında algılanmasını sağlar ve yangın alarm sistemine sinyal gönderir.
Değişken ve sabit frekanslı olmak üzere sinyaller yayınlar. Bu sinyallerden değişken frekanslı olanı sabit frekanslı olana göre tehlike durumunun veya aciliyetinin daha önemli olduğunu ifade eder.
Sözlü İletişim
Bir ya da birden fazla kişiler arasında yapılan sözlü iletişimde;
Sözlü mesajlar olabildiğince kısa, yalın ve açık olmalıdır.
Sözlü iletişimde yer alan kişiler, sağlık ve güvenlik işaretlerini doğru telaffuz etme becerisine sahip olmalı.