Çalışma Yaşamında Etik

Çalışma Yaşamında Etik Davranışlar ve Yönetimi. İşletmelerin sürekli rekabet baskısı altında oldukları bir ortamda, etik sorumluluk ile rekabet sorumluluğunun birlikte ele alınması gerekir. Ahlak iş dünyası, dolayısıyla toplumsal yaşam için bazı nedenlerden dolayı önem taşımaktadır. İkinci neden yasadan kaçmak mümkün olsa da ahlaktan kaçmak mümkün değildir; Üçüncü neden çalışanlar ile yöneticiler arasında yönetim olgusunun en sağlam temelini yasalardan çok ahlak kuralları koyar. Dördüncü neden toplumda çeşitli çıkar grupları arasında sağlam bir denge ancak ahlak ilkelerine bağlı kalınarak kurulabilir.

Etik Kavramı ve Etik Ahlak İlişkisi. Etik; "İyi nedir? Doğru nedir? Yanlış nedir?" gibi soruların cevabını arayan felsefenin bir alt dalıdır. Etik ahlak felsefesidir ve buna karşın ahlak, etiğin araştırma alanı yani onun nesnesidir.

Bireysel Etik Davranışlar. Bireysel etik davranış, sadece birtakım etik yasalarla değil, insanların evrensel etik değerlerle oluşmuş kişilikleri ile oluşturulmalıdır. Bireysel etik, insanın kendisini hiçbir şeye bağlı olmadan sorgulayıp doğru ya da yanlışın neler olduğunu belirlemede “vicdan” ölçüsünü kullanmadır.

İş Etiği ve İlgili Kavramlar. İş etiği etikten başka bir şey değildir ve etiğin iş dünyasını ve işletmecilik faaliyetlerini düzenleyen kısmıdır.

Etik ilkeler: Bir örgütte etiğin kurumsallaşması için, örgütün genel değerler sistemi ve amaçlarını tanımlayan düzenleyici kurallardır.

Mesleki etik: Belirli bir meslek grubunun, mesleğe ilişkin olarak oluşturduğu ve koruduğu meslek üyelerini belli bir şekilde davranmaya zorlayan etik kurallar bütününe meslek etiği denmektedir.

İşletmecilik ahlakı: Bir işletme örgütünün kurumsal ya da örgütsel ahlakına işletmecilik ahlakı denmektedir. İşletme ahlakı, işletmenin eğilimlerini, değerlerini ve standartlarını ifade eder.

Çalışma etiği: Bir iş görenin çalışmaya ve işe karşı geliştirdiği tutum ve davranışlardır.

Yönetsel etik: Yönetim etkinliği; karar verme, uygulama ve sonuçların kontrolünden ibaret bir faaliyetler bütünüdür.

Örgütlerde Etik Davranışlar. Örgütsel etik, örgüt üyelerinin örgütsel etkinlikleri sırasındaki davranışlarının yanlış ve doğruluklarını belirleyerek çalışanların hizmetlerini yerine getirirken toplumsal sorumlulukları üstüne almasını ifade etmektedir.

Örgütlerde Etik Davranışların Kontrolü. Örgütlerde etik kontrol; örgütsel standartlar ve etik kodlar, performans ölçümü, düzeltici faaliyetler olmak üzere üç aşamada gerçekleşir. Ahlak standartları tespit etmeli ve bu standartlara uygun hareket etmede kontrol faaliyetleri etiğe uygun davranışların güvencesi niteliğindedir.

Etik Davranışlar ve Örgüt Kültürü. Etik kurallar, her etik problemi çözemez ama çalışanlara yol gösterici bir rol oynar. Örgüt kültürü ulusal kültürden çok fazla farklılaşamayacağı için örgüt kültürünün oluşması şu kültür kökenlerine sahiptir: Orta Asya Türk kültürü, İslam dini, Selçuklu-Bizans-Osmanlı devlet gelenekleri ve Arap-İran etkisi, antik ve yaşayan yerli Anadolu halklarının ve medeniyetlerinin kültürel mirası, Balkan ve Kafkas göçmenlerinin kültürel etkileri, aydınlanmacı Tanzimat-Cumhuriyet ideolojisi.

Normlar, Değerler ve Etik. Bir toplumda insanları belli olaylar karşısında nasıl davranmaları gerektiğini belirleyen ve onları öyle davranmaya zorlayan kurallara norm veya sosyal norm denir. Normlar, iş ve özel yaşamda sosyal değerlerin somut bir hâle gelmesini sağlar. Normlar, küçük gruplardan büyük topluluklara kadar insanın olduğu her yerde toplumsal olarak kabul görecek tavır ve davranışlara ilişkin uyulması gereken kurallardır. Değer denilince ilk akla gelebilecek özellik, bireylere ve topluma yön veren, birey ve toplum davranışlarını belirleyen ilkelerdir.