Psikolojik Sözleşme ve Kariyer
Psikolojik sözleşme, sosyolojideki “toplumsal sözleşmenin” örgütlere uyarlanmış şeklidir ve yazılı olmayan, tarafların birbirine karşı vefa borçlarını yerine getirmek durumunda oldukları taahhütlerini ifade eder.
Psikolojik Sözleşme
Psikolojik sözleşme, çalışan ile örgütü arasında karşılıklı yarar üzerine yapılan anlaşma anlamına gelmektedir. İş doyumunun doğal bir sonucu olarak görülen örgütsel sözleşme duygusu, örgüt lehine özveride bulunma, örgütsel amaçlar uğruna kendini adama ve örgütsel yarara katılma gibi anlamlara gelmektedir.
Psikolojik Sözleşme: Genel olarak işlemsel (transaksiyonel) ve ilişkisel olmak üzere ikiye ayrılır.
Psikolojik Sözleşmenin Kültürel Yönü
Yüksek bireyci kültüre sahip olanlarda “kendine dönük olma eğilimi” göreli olarak daha yüksektir. Bireyci kültüre sahip olanların en önemli sözleşmeleri kendilerine, en yüksek bağlılıkları ise çıkarlarına veya menfaatlerinedir.
Psikolojik Sözleşmenin İhlali
Psikolojik sözleşme ihlalleri, daha çok iş görenlerin örgütün işlemsel sözleşme koşullarına uymadıkları gerekçesiyle ortaya çıkmaktadır. Sözleşme ihlal algısı, kişinin verilen söze karşılık aldıklarının bilişsel olarak uyuşmamasıdır.
Kariyer Kavramı ve Önemi
Kariyer, kişinin yaşamı boyunca edindiği, işe ilişkin bilgi, beceri ve deneyimin birikerek yeni işler ve pozisyonlar için uygun hâle gelmesi durumudur. İşinde kariyer elde etmek isteyen kişi, çalışmasını bir örgütte sürdürüyorsa edindiği yeni bilgi ve formasyonlarla örgüte katkı sağlayarak formel kariyer elde eder.
Kariyer Yönetimi
Kariyer yönetimi, örgütün çalışanların kendi yeteneklerini, ilgi alanlarını analiz etmesi, ilgi ve yeteneklerine uygun bir kariyer haritasında ilerlemesinin planlanmasıdır. Kariyer yönetimi bireysel ve örgütsel amaçları uyumlaştırarak iş görenlerin mesleki ilerlemelerinin yolunu açmak ve bireyi hedefleri doğrultusunda yönlendirmektir. Kariyer yönetimi şu konuları kapsar: Seçme ve değerlendirme, işe alma, oryantasyon programı, eğitim ve geliştirme, yönetici geliştirme, işten uzaklaştırma, terfi, transfer ve yer değiştirme, işten çıkarma, emeklilik.
Kariyer Planlama ve Kariyer Geliştirme Programları
Personel açısından kariyer geliştirme programlarının amacı, kişinin kendi geleceğini, kariyer planlamasına olanak sağlayarak motivasyonunu artırmaktır. Örgüt açısından ise, iş görenin iş tatmini ve örgüte sadakatinin sağlanmasının yanında, becerilerin zenginleştirilmesine imkân tanıyarak birey üzerinde başarı ve verimliliği artırmaktadır.
Kariyer gelişimi programları çerçevesinde şu araçlardan yararlanılır:
Bireysel gelişim katalogları: Çalışanların kişisel gelişim planlarını hazırlamalarına yardımcı olmak için, yönetim tarafından kendilerine “bireysel gelişim katalogu” sunulabilir.
Liderlik programları: Bu programlar, kişilere bir üst kademenin yetkinliklerini kazandırmak için hazırlanan programlardır.
Mentorluk yaklaşımı: Çalışanlara kariyer ve gelişimleri ile ilgili yönlendirme yapmaktır. Bu yönlendirme genellikle çalışanların birinci yöneticileri tarafından gerçekleştirilir.
Kariyer danışmanlığı toplantıları: Kariyer toplantılarında, çalışanlara örgüt stratejisi ve hedefleri doğrultusunda sunulan kariyer olanakları ve gelişim için kullanabilecekleri araçlar tanıtılır.
Örgütlerin amaçlarına ulaşabilmeleri yani uzun dönemde kâr sağlamaları, topluma hizmet sunmaları, büyümeleri ve gelişebilmeleri sürecinin insan kaynakları ile desteklenmesi gerekir.