Moda Döngüsü Ve Yaşam Süreci

Moda Döngüsü ve Kuramları

“Moda, herhangi bir zamanda görülebilir olan ve zamanla bir sosyal sistem ya da bireylerin bir araya geldiği gruplarda değişen, özel maddi ya da maddi olmayan bir fenomende, kültürel olarak desteklenmiş bir anlatım biçimidir”. Bu tanımlama ile birlikte aynı zamanda modayı yoğun bir analiz sonucu oldukça karmaşık etkileşimli bir davranış sistemi olarak da görmektedir.

G. Simmel modayı “seçkinlerin toplumsal astları tarafından taklit edilmeleri süreci” olarak tanımlarken, Bourdieu ise “toplumsal yapıları, kültürel beğeni sistemleri ve onlarla ilişkili yaşam tarzı kümelerini içine alan karmaşık sınıf kültürü sistemleri” olduğuna vurgu yapmaktadır.

Moda döngüsü terimi, bir stilin kabulündeki yükselme, genişleme, popülarite ve daha sonra düşmeyi yansıtır. Döngü kelimesi insana bir daireyi düşündürür. Bununla birlikte, moda döngüsü, aşağıdaki örneklerde belirtildiği gibi giyim ve stil karakterine, geçici ya da klasik olup olmadığına göre farklı şekillerde ortaya çıkabilmektedir.

Döngü, “bir modanın ortaya çıkışından yerini yeni bir modaya bırakmasına kadar evreler hâlinde geçen zamandır.

Modanın herhangi bir zamanda ortaya çıkma ve değişim özelliği, birçok kuramcı tarafından ele alınmış, modanın neden ve nasıl değiştiği üzerine farklı görüşler ileri sürülmüştür.

Bu görüşler temelde üç kuramdan oluşmaktadır. Moda döngüsünün evrelerine dair farklı kuramlar sunulmaktadır. Tüm bu kuramların ortak noktası, döngünün yaşam sürekliliğini ve evreler hâlinde gelişmesini sağlayan bir kuvvetin bulunduğu fikridir. Bu kuramlar: Sınıf Farklılığı Kuramı ya da Tabana İnme -Trickle down Teorisi, Alt Kültür Etkisi Kuramı - Tavana Tırmanma Kuramı -Trickle up Teorisi ve Yatay Geçiş Kuramı-Trickle across Teorisi.

Sınıf Farklılığı Kuramı ya da Tabana İnme -Trickle down teorisi: Blumer bu teoriyi sınıf farklılaşması kuramı olarak adlandırmıştır. Simmel’in öğrencileri tarafından geliştirilen kurama aynı zamanda tabana inme kuramı olarak geliştirilmiştir. Bu kuramın temel mantığı moda olgusunun toplumsal yapıda en üstten aşağıya doğru alt sınıfa ulaşamadan sonlanması olarak tanımlanmaktadır.

Alt Kültür Etkisi Kuramı - Tavana Tırmanma Kuramı -Trickle up teorisi: Alt sınıflardan üst sınıfa doğru bir geçişi ifade eden bu teorinin yönü yukarı doğrudur. Yani tabana inme kuramı-trickle down’ın tam tersi yönde hareket eder. Alt gruplar veya azınlık gruplarının farklılıkları ve genel toplumsal tercihler bu kuramın dinamikleri arasında yer almaktadır.

Yatay Geçiş Kuramı-Trickle across teorisi: Kitle Pazarı Kuramı olarak da isimlendirilmektedir. Modanın değişim yönünde yatay bir dağılımdan bahsetmektedir. Teoride, modanın benzer sosyal düzeylerdeki gruplar arasında yatay olarak hareket ettiği ve toplumun bütün sınıflarının yeni modayı aynı anda tüketmeye başladıkları görülür

Moda Ürünlerinin Yaşam Süreci

Moda ürünlerinde süreç kavramı, kişiler, örgütler ve kurumlar arasında, doğumdan ölümüne kadar geçen zamanda bu döngüye hayatiyet kazandıran etkilerin, etkileşimlerin, alışverişlerin, uyarlanmaların ve özümsenmelerin karmaşık toplamından oluşmaktadır. Modanın ürünlerinin yaşam sürecinde; giriş, büyüme, olgunluk, düşüş ve reddetme gibi evreler bulunmaktadır.

Moda aynı döngüsel modeli takip etse de, bir moda döngüsü için ölçülebilir bir zaman çizelgesi yoktur. Bazı modaların popülaritesini zirveye çıkarmak kısa bir zaman alır, diğerleri daha uzun sürer, bazıları yavaşça ve diğerleri hızla düşer. Bazı stiller tek bir satış sezonu sürerken, diğerleri birkaç sezon sürer.

Bazı stillerin hiçbir zaman modası tamamen geçmez. Bunun yerine uzun bir süre için kabul edilebilir düzeyde kalır. Birçok kişi tarafından daha uzun süre giyilir. Kısa ömürlü moda ya da heves, tek bir sezonda gelip geçicidir.

Trend Kavramı ve Trend Raporları

İnsanlar genellikle yeni fikirlere ve tarzlara karşı hassastır ve genellikle onlardan etkilenirler. Bu yenilikler bilinçli ve bilinçsiz olarak birçok kişi tarafından kabul edildiğinde, hızlı sosyal sempatiye neden olurlar. Bu moda olarak adlandırılabilir. Moda, yeni bir şeye karşı sosyal sempatiye dayandığından, yeni bir yaşamdaki en temel fenomen hâline gelir. Ayrıca moda çeşitli anlamlarla da yorumlanabilir.

Moda trendleri, gelecekte moda ürünlerinin alacakları son şekli tasarım ve renk olarak kavratmayı sağlamaktadır. Trendler modanın hareket ettiği yöndedir ve modanın gidiş yönünü fark etme yeteneği tasarımcılar için çok önemli bir etkendir. Moda durağan değildir her zaman hareket hâlindedir ve bu hareketinde ayırt edilebilir bir yön vardır. Trend sosyologlarınca bu hareket; bir akımın popüler olup sıradan kişiler tarafından kabul görmesinden önce tahmin edilme eylemi olarak açıklanmaktadır. Trend, modayı belirleyenler ile moda akımı arasındaki geçişi ifade etmekte ve bu bir değişim sürecine karşılık gelmektedir.

Moda eğiliminde iki farklı bakış açısı görülmektedir. Trendlerin değişiminde uzun süreli moda eğilimi ve kısa süreli moda eğilimi görüşü egemendir.Bunlar; uzun süreli moda eğilimleri ve kısa süreli moda eğilimleridir.

Tüketicilerin eğilimlerinin yönünü belirlemeyi hedefleyerek moda trendlerini hazırlayan uluslararası pek çok tahmin şirketleri bulunmaktadır. Bu şirketlere; Donegar Creative Services, WGSN - Worth Global Style Network, Carlin International, Promostyle ve NellyRodi TrendLab örnek verilebilir.