Bürolarda İş ve Meslek Etiği

Etik: İnsanlar arasındaki ilişkileri etkileyen değerleri, etik bakımdan iyi ya da kötü, doğru ya da yanlış davranışların niteliğini ve dayanağını, kişilerin ve toplumun etik sorunlarını ve etik standartları araştıran felsefe disiplinidir.

Ahlak: Doğru ve iyi şeyin ne olduğunu veya yanlış ve kötü şeyin ne olduğunu açıklayan davranış kodları, normlar, kurallar veya ilkeler bütünü olarak tanımlanmaktadır.

Etik ile ahlak arasındaki ayırım şu şekilde ifade edilebilir:

(1) Etik, ahlak falsefesi iken; ahlak, etiğin arastırma alanıdır.

(2) Etik, olguyu sorgulayan bir felsefe iken; ahlak, yaşanan bir olgudur.

(3) Etik değerler, evrensel olarak kabul görürken; ahlaki değerler, kişilere, toplumlara, bölgesel ve ulusal değerlere göre farklılık gösterir.

(4) Bir felsefe disiplini olarak etiğin tekliği söz konusu iken; ahlakların çokluğu söz konusudur.

(5) Etik, ataların görüşünü ifade ederken; ahlak modern görüşü ifade eder.

(6) Etik, bir inançlar sorunu iken; ahlak, ilkeler ve kurallar sorunudur.

(7) Etik, bilgisel iken; ahlak, normlarla ilgilidir.

(8) Etik inançlar, bir bireyin kendisinin nasıl davranması gerektiği ile ilgili iken; ahlaki ilkeler diğerlerinin nasıl davranması gerektiği ile ilgilidir.

Bireysel Ahlak: Tek bir bireyin yaşam deneyimleri ile ilgili inançlar, değerler ve normlar bütünüdür. Bireysel ahlakta toplumsal değerlerin kişiye yansıması, kişinin bu değerleri kendi iç dünyasına yansıtarak içselleştirmesi söz konusudur. Bireylerin ahlakı, aile, akranlar, kendi yaşam deneyimleri, kişisel değerler, kitle iletişim araçları ve durumsal faktörler ile şekillenmektedir.

Evrensel olarak kabul gören temel etik ilkeler: Başkalarının refahına odaklanma, başkalarının özerkliğine saygı duyma, güvenilir ve dürüst olma, kanunlara uygun davranışlar sergileme, adalet dağıtma ve adil olma, her koşulda haksız avantajlardan faydalanmayı kabul etmeme, iyiliksever olma ve iyi olanı yapma, başkalarının ve toplumunun zararına olan eylemleri önleme ve zarar vermeyi reddetme şeklinde ifade edilebilir.

Etik Teorileri: Etik teorileri genelde teleolojik ve deontolojik olmak üzere iki ana grupta incelenmektedir. Teleolojik teoriler, eylemin sonuçlarına odaklanır. Teleolojik teoriler, egoizm, erdem etiği ve faydacılık teorileri olmak üzere üç kategoride incelenir. Deontolojik teoriler ise, eylemin kendisi üzerinde yoğunlaşır. Deontolojik teoriler, Kant ahlakı, haklar teorisi, adalet teorisi ve relativist teoriler başlıkları altında incelenmektedir.

Meslek Etiği: belli bir meslek grubunun, mesleğe ilişkin olarak oluşturup koruduğu; meslek üyelerine emreden, onları belli bir şekilde davranışlar sergilemeye zorlayan, kişisel eğilimlerini sınırlayan, liyakat sahibi olmayan ve ilkeli olmayan üyeleri mesleği yürütmekten alıkoyan; meslek içi rekabeti düzenleyen ve hizmet ideallerini korumayı amaçlayan mesleki ilkeler, standartlar ve kurallar bütünüdür.

Meslek Etiğinin İlkeleri: Güvenilirlik, sır saklama, dürüstlük, bağımsızlık, tarafsızlık, mesleki yeterlilik ve özen, çıkar çatışmalarından kaçınılması ve kişisel sürtüşme maliyetlerinin azaltılması olarak ifade edilebilir.

Meslek Etiğine Aykırı Davranışlar: Ayrımcılık, cinsel taciz, psikolojik taciz, kayırma, görevin kötüye kullanılması, rüşvet, gizli bilgilerin sızdırılması ve örgütsel araçların kişisel çıkarlar için kullanılması olarak sayılabilir.