Sosyal Hizmet Uygulamasında Güncel Tartışmalar

Değişen ve gelişen sosyal hizmet yelpazesi içerisinde sosyal hizmet uzmanının ait olduğu toplumun değer yargılarını, örflerini, âdetlerini ve kültürel yapısını çok iyi bilmesi, kendi değerlerinden ödün vermeden ancak çalıştığı gruplara karşı ön yargısız ve kabul edici olması, anlamaya çalışarak ve güven ortamı sağlayarak müdahale sürecini yürütmesi oldukça önemlidir. Bu kompleks rollerin yürütülmesinde sosyal hizmet uzmanları evrensel ve yerel gelişme ve tartışmaları bilmeli ve sosyal hizmet bakış açısı ile yorumlayabilmelidir.

Kent ve Sosyal Hizmetler

Kentsel yaşam biçimleri olarak ele alınan kentleşme ise toplumsal değişim sürecinin önemli bir tarafıdır. İstihdam olanaklarının artması, modern hizmet sektörünün farklılaşması, eğitim ve sağlık hizmetlerine ulaşımın kolaylığı ve kalitesinin yüksek olması, bireysel yaşamın kolaylığı gibi faktörler doğrultusunda büyük nüfusların dar alanlara yerleşmesi ile kendine özgü bir kültürel sistemin ortaya çıkması ve bu değişimlerin mekânlara yansıması kentleşme olarak tanımlanır.

Kent Kuramları

Kent olgusunun oturması ile birlikte kentleşme kavramının da gün yüzüne çıktığı dönemlerde meydana gelen toplumsal değişimler bazı sosyologlar tarafından çalışma konusu olmuş ve bazı kuramlar ortaya atılmıştır.

Sosyal Belediyecilik ve Sosyal Hizmet

Devletin vatandaşlara sosyal yardımları ulaştırmada en iyi araçlardan biri belediyelerdir. 1930 yılında yayımlanan 1580 sayılı Belediye Kanunu ile sosyal hizmet alanında birçok görev ve sorumluluk belediyelere verilmiştir.

Mevzuatsal çerçeveye bakıldığında belediyeler neredeyse sosyal hizmet alanına giren tüm hizmet gruplarına yönelik barınma, yeme, içme, eğitim, meslek edindirme, sosyal ve kültürel faaliyetler gibi birçok konuda halka hizmet vermektedir. Tüm bunların yanında belediyelerde gönüllülük projeleri ile de sosyal hizmet uygulamaları halka ulaştırılmaktadır.

Sosyal Hizmet Uygulamasında Tinsellik ve Manevi Destek Hizmetleri

Maneviyat (spirituality); kökeni Latinceye dayanan spiritus kelimesinin Türkçe karşılığı maneviyattır. Yaşama, hayat verme, canlı olma, nefes alma, hayatın özü gibi anlamları vardır. Maddiyatla ilgili olmayan manevi ve ruhsal boyutla ilgilenir. Ancak maneviyat bunların yanında din olgusunu da içerisinde barındırır. Maneviyat en geniş tanımı ile bireyin kendi iç dünyası ile ilgili olan, maddenin anlam boyutudur.

Tinsellik kelime anlamı olarak kişinin iç dünyası ile ilgili olan, maddi olmayan anlamlarına gelmektedir. Tinsellik ve maneviyat birbirinden çok farklı iki kavram olmamakla birlikte birbirleri yerine kullanılmaktadır.

Manevi destek ise insanların veya çeşitli grupların maruz kaldıkları sorunlar neticesinde çektikleri acıların ve üzüntülerin çözümünde sadece biyolojik, psikolojik ve sosyal ihtiyaçlara odaklanmayıp manevi yönden de değerlendiren bir destek mekanizmasıdır.

Maneviyat ile İlgili Sosyal Destek Yaklaşımları

Psikoanalitik yaklaşım, logoterapi ve varoluşçu yaklaşım ile transpersonal (ben ötesi) yaklaşım maneviyat ile ilgili sosyal destek yaklaşımlarıdır.

Pandemi ve Sosyal Hizmet

Pandemi; çok geniş alanlarda yayılan, kıta ya da tüm dünyayı saran salgın hastalıklar olarak tanımlanmaktadır.

Pandemilerin ortak özelliği bireylerin, ailelerin ve toplumların üzerindeki yıkıcı ve engelliyici etkisidir.

Pandemilerin olumsuz etkileri dikkate alındığında sosyal hizmet uzmanlarının görev ve sorumlulukları önem taşımaktadır. Çin’in Wuhan kentinde 2019 yılının Aralık ayında ortaya çıkan ve küresel bir salgın hâline dönüşen COVID-19 pandemisinde sosyal hizmet uzmanları, kamu kurum ve kuruluşları tarafından halka psikolojik, sosyal ve maddi destek sağlamak amacıyla oluşturulan birimlerde görev almıştır.

Bu birimler arasında bireyin ve toplumun ruhsal ve sosyal yönden iyilik hâlinin sağlanması ve ihtiyaçlarının karşılanması amacıyla oluşturulan psikososyal destek birimleri ve Vefa sosyal destek ekipleri bulunmaktadır.

Çok Kültürlü Toplumlar ve Sosyal Hizmet

Çok kültürcülük; insanlık tarihi boyunca yaşayan toplumların en önemli özelliklerinden biridir. En genel tanımı ile bir toplumda yer alan farklı kültürleri betimler. Bir diğer ifadeyle toplum içerisindeki farklılıklar ifade edilir.

Çok kültürlü toplumlarla çalışan sosyal hizmet uzmanı çalıştığı toplumun yapısını, farklılıklarını bilmeli ve anlamaya çalışmalıdır. Bu nedenle yaşam tarzı, dinî görüşler, aile yaşantısı gibi birçok önemli faktör dikkate alınmalıdır. Sosyal hizmet uzmanları aynı zamanda önyargısız olmalı, aksi hâlde çalışılan bireyin ait olduğu gruba yönelik kalıp yargıların olması bireyi anlamayı zorlaştıracağı gibi uygulanacak müdahaleyi de çıkmaza sürükleyebilir.

LBGT Bireylerle Sosyal Hizmet

Toplumun çoğunluğundan farklı cinsel yönelimlere sahip LGBT bireyler, aile, yakın çevre, okul, iş hayatı gibi toplumsal hayatın tüm alanlarında büyük ölçüde sosyal dışlanmaya maruz kalmaktadırlar. LGBT bireylerin maruz kaldıkları ön yargılar, ayrımcılık ve şiddetle beraber bağlılık, aidiyet ve dayanışma olanaklarından da genellikle yoksun kalmaları yaşamlarının zorlaşmasına sebep olmaktadır.

LGBT bireylerle çalışan sosyal hizmet uzmanlarının dikkat etmesi gereken hususlar şu şekilde sıralanabilir:

LGBT bireylerle çalışan sosyal hizmet uzmanının ön yargılarından kurtulmuş olması yaşanan sürecin psikolojik ve biyolojik yönlerine hâkim olması ve anlayış geliştirmiş olması,

Sürecin gizli kalacağına dair güven ortamını sağlaması,

Bireyin kendisini rahatlıkla ifade edebileceği, duygularını ve taleplerini açıkça dile getireceği, kendisini baskı altında hissetmediği bir ortamı sağlaması,

Benzer özelliklerde bulunan gruplar oluşturarak duygu paylaşımını sağlaması,

Grup çalışmaları ya da bireysel çalışmalarda sorunlarla baş etmede stratejiler geliştirmeleri konusunda onları güçlendirmesi ve cesaretlendirmesi.

Yeşil Sosyal Hizmet

İklimsel değişiklikler ve ekolojik dengenin bozulmasının en büyük sebebi insanlar olmasının yanında bu değişiklilerden en çok etkilenen de insan davranışlarıdır.

Çevresel faktörlerin insan davranışı üzerindeki etkilerini bütüncül bir şekilde ele alan yaklaşım yeşil sosyal hizmet/çevreci sosyal hizmet (green social work) olarak tanımlanır.