Sosyal Hizmet Alanlarında Proje Hazırlama ve Uygulama

Sosyal Hizmet Projesi ve Temel Kavramlar

Sosyal hizmet projesi sosyal bir sorunun gereksinime dönüştürülmesi ve bu gereksinimi karşılamanın hedeflendiği, bu amaçla zaman ve kaynakların etkili bir şekilde kullanılmasının planlandığı faaliyetler dizisidir.

Tüm alanlarda hazırlanan projelerle sosyal hizmet projeleri arasında bazı ortak kavramlarla karşılaşmanız muhtemeldir. Bu kavramlar proje hazırlama sırasında bilinmesi beklenen sürecin etkililiğini belirleyen kavramlardır. Hedef kitle, nihai faydalanıcılar, göstergeler, doğrulama araçları ya da kaynakları, sonuçlar zinciri, yasal statü, eş başvuran, iştirakçi ve bazı projelerde karşımıza çıkan temel değer, hedef değer ve mevcut değer gibi kavramları bilmek proje hazırlamanın ön koşulu sayılmalıdır.

Proje Yaşam Döngüsü

Bir proje için sorun ve ihtiyaç analizinin yapılması, bu sistemin içinde yer alması beklenen paydaşların belirlenmesi, hedeflenen projenin etkisinin beklendiği bireylerin, grupların, toplumların değerlerine, kültürüne uygun olması, proje ekibinde yer alacak kişilerin ve kurumların yönetimsel beceriye ve yeterli kapasiteye sahip olması, belirlenecek harcama kalemlerinin, bütçenin etkili bir şekilde planlanması, izleme ve değerlendirme araçlarının iyi bir şekilde belirlenmesi gerekir.

Bu amaçla ihtiyaç duyulan proje döngüsü yönetimi; fikrin belirlenmesi, analiz, planlama, finansman/bütçe, uygulama, izleme ve değerlendirme aşamalarından oluşmaktadır.

Fikrin Belirlenmesi

Sosyal hizmet uzmanları, sosyal hizmet araştırmasında olduğu gibi çalışma alanlarına giren (engelli, kadın, çocuk, yaşlı, göçmen, sosyal yardım, sosyal politika vb.) sosyal sorunların çözümü konusunda fikirler belirlemekte ve projeye dönüştürmektedir.

Analiz, Planlama ve Finansman/Bütçe

Fikir belirlendikten sonra analizlerin ve sonrasında da planlama ve bütçenin yapılması gerekmektedir. Analiz, planlama ve bütçe aşamaları birlikte ele alınması gereken konular olması nedeniyle genellikle mantıksal çerçeve yaklaşımı içinde birlikte değerlendirilmektedir. Mantıksal çerçeve yaklaşımı, farklı seviyelerdeki hedefler arasında nedensel ilişkiyi kuran, hedeflere ulaşılıp ulaşılmadığının kontrol edildiği ve proje kontrolü dışında kalan, başarıyı etkileyecek risklerin dikkate alındığı proje analiz, planlama ve uygulama aracıdır.

Mantıksal çerçeve yaklaşımının analiz evresinde proje hazırlıkları kapsamında sorun analizi, paydaş analizi, hedef analizi ve strateji analizi yapılmaktadır. Bu analizler yapıldıktan sonra proje genel amacı ve özel amaçları netleştirilerek planlama evresi kapsamında mantıksal çerçeve matrisi hazırlanır. Genel hedef, özel hedef, çıktılar, faaliyetler yazılır ve göstergeleri belirlenir. Bu göstergelerin doğrulama kaynakları açıklanır ve projede karşılaşılması muhtemel riskler ele alınarak varsayımlar hazırlanır. Mantıksal çerçeve matrisinden sonra faaliyetler matrisi ya da planı hazırlanır. Faaliyetler belirlendikten sonra muhtemel maliyetleri yazılarak bütçe planlanır. Projedeki insan kaynakları ve ihtiyaçlar bütçelenir.

Uygulama

Uygulama yaklaşımı proje başvurusunda teklifin kabul edilmesi açısından önemlidir. Bu aşamada uygulama yöntemlerini, iş paketlerini ve seçilen yöntemlerin neden seçildiği, paydaşların, bağlı kuruluşların ve iştirakçilerin projedeki görevleri ve katkıları açıklanmaktadır.

İzleme ve Değerlendirme

Hedeflere ulaşmak için kat edilen mesafede kayıt altına alınan her bilgi izlemenin bir parçasıdır. Değerlendirmede ise hedeflerin ne ölçüde başarıya ulaştığı kayıt altına alınır. İzleme sürece ilişkin bilgileri içerirken, değerlendirme sonuca ilişkin bilgileri içerir.

İzleme sistematik ve rutin bir bilgi toplama sürecidir.

Değerlendirme program faaliyetlerinin beklenen hedefleri ne kadar iyi karşıladığını ve/veya sonuçlardaki değişikliklerin programa veya müdahaleye ne ölçüde dâhil edilebileceğini ölçmektedir.

Sosyal Hizmet Uzmanlarının Başvurabileceği Projeler

Sosyal hizmet uzmanları çalıştıkları kurumlara ve alanlara göre birçok proje çağrısına projeler hazırlayarak başvurma imkânına sahiptir. Bununla birlikte kamuda, özel sektörde ve sivil toplum örgütlerinde çalışan sosyal hizmet uzmanlarının başvurabileceği proje çağrıları farklılık gösterebilmektedir. Valiliklere bağlı kalkınma ajanslarının, bakanlıkların proje birimlerinin, TUBİTAK’ın, Avrupa Birliği’nin birçok projesi sosyal hizmet uzmanlarının başvurabilmesi için uygundur.