Bireylerle Sosyal Hizmet Müdahalesi Yöntem ve Teknikleri I

Müdahale Yöntemleri

Bireyle sosyal hizmet uygulaması için kullanılan müdahale yöntemleri, müracaatçı ile çalışan profesyonele kuramsal bir temel ve uygulamaya ilişkin bir yapı sağlar.

Belirli kuramsal yaklaşımlara dayalı müdahale yöntemlerinin profesyonel tarafından kullanımı, kuramsal temele dayalı birçok uygulama becerisi içerdiği için kolay değildir. Her biri farklı bilgi birikiminin yanı sıra çeşitli vakalarla uygulama deneyimi de gerektirir. Bununla birlikte yöntemlerin ortak yönü, tümünün uygulama süreçlerinin birbirine benzemesidir. Bu süreçler; değerlendirmeyi, planlamayı, müdahaleyi, sonlandırmayı, son değerlendirmeyi ve izlemeyi içerir.

Yöntem Seçimi

Bireyin sorununu çözebilecek müdahale yönteminin seçiminde sosyal hizmet uzmanının yaklaşımı belirleyicidir. Yöntem seçimini profesyonelin alet çantasından uygun araçları almasına da benzetebiliriz. Bununla birlikte yöntem seçimi, uzmanın o yöntemde yeterli olmaması veya yöntemi etik yönden uygun görmemesi nedeniyle güç olabilir.

Seçilmiş bir yöntemi kullanarak müracaatçı ile haftalık aralıklarla çalışmak sosyal hizmet uzmanının her vaka için en az 2‐4 saat arası zaman ayırmasını gerektirir. Bu süreye görüşme süresi, vaka kayıtlarının incelenmesi, müdahaleyle ilgili planlamalar dâhildir. Dolayısıyla bir uzmanın haftalık vaka yükünü ve çalışma temposunu uygun şekilde organize etmesi gerekir. Bu nedenle uzmanın çalıştığı sosyal hizmet kuruluşunda, profesyonellerin çalışmalarını düzenleyen vaka yükü yönetim sistemleri kurulmaya başlanmıştır. Bu sistemde hem kuruluşun ihtiyaçlarının ve amaçlarının karşılanması hem de uzmanın zamanının etkili biçimde yönetilmesi sağlanır.

Görev‐Merkezli Vaka Çalışması

1970’lerde, sosyal hizmet uzmanları William Reid ve Laura Epstein tarafından geliştirilmiş olan görev‐merkezli yöntemin (task‐centered casework) kökenleri sosyal hizmet disiplinine aittir.

Bu yöntem, sorunların nedenleri yerine, yol açtığı sonuçlar ve uygulama yoluyla ulaşılacak hedefler üzerine odaklanır ve müracaatçının gerçekleştireceği eylemlerle sosyal işlevselliğini geliştirme amaçlanır.

Reid ve Epstein yöntemi, kısa dönem sorun çözme odaklı bir sosyal hizmet müdahalesi olarak tanımlamaktadır. Bu yöntemin temel stratejisi, müracaatçıların yaşam durumlarına yönelik sorun çözme eylemlerini gerçekleştirmelerini içermektedir.

Görev‐merkezli yöntem, yapılandırılmış bir uygulama şeklidir. Prosedürleri açıkça tanımlanmış ve belli adımlar oluşturulmuştur. Başlangıç aşamasından itibaren beklenen çalışma süresi belirlenmiştir. Birçok vakada bu süre 6‐12 görüşme, 3‐4 ay ile sınırlıdır.

Davranışçı Yöntem

Yalnızca görünen sorunlar üzerinde çalışılır, öğrenilmiş ve söndürülebilir (ortadan kaldırılabilen) davranışlara odaklanılır. Davranışçı yöntem, birçok sosyal hizmet müdahale yöntemi gibi ilgili disiplinlerden (psikoloji) sosyal hizmete uyarlanmıştır. Bu yöntemde, uygulamadan elde edilen çıktıların ölçülebilirliği olanaklıdır.

Öğrenme kuramı sosyal hizmet uzmanının gözlenebilir davranışlar üzerinde çalışmasına olanak tanıyan dört ana kuramsal çerçeve içinde yer alır. Bunlar; tepkisel ve edimsel koşullanma ile sosyal ve bilişsel öğrenmedir

Davranışçı yöntemin ilk geliştiği yıllarda uzmanın aktif bir eğitimci rolü vardı. Müracaatçı ise pasif bir alıcı konumundaydı. Yöntem bir güç eşitsizliği üzerine kurulmuştu. İlerleyen yıllarda yöntemin gelişmesiyle birlikte uzman – müracaatçı eşitsizliği azalmıştır.

Davranışçı sosyal hizmet uygulamasının en güçlü yanı, bireyi bir “sorun” olarak görmek yerine belirli davranışlara nedenleriyle birlikte odaklanmasıdır.