Bebeklik Döneminde İhmal ve İstismarın Önlenmesi

İhmal ve İstismar Kavramları Çerçevesinde Bebeklik Döneminin İnsan Yaşamı İçin Önemi

Bebeklik döneminde standartların altında bakım alma büyüme ve gelişmeyi olumsuz etkilemekte ve etkiler ömür boyu devam edebilmektedir.

Bebeklik Döneminde İhmal ve İstismar

İhmal edilme ve fiziksel zarar görme 4 yaş altında en yaygın iki risk faktörüdür.

Bebeklik Döneminde İhmal ve İstismar İçin Risk Faktörleri

Bebeğe Ait Faktörler

Premetürelik, düşük doğum ağırlığı, anne karnında madde ve alkol alımına maruz kalma, engellik, konuşma, dil bozukluğu, öğrenme güçlüğü yaşama, istenmeme, beslenme güçlükleri yaşama, uzun süre ağlama, yoksulluk, bebeğe ait risk faktörleridir.

Ebeveyne Ait Faktörler

Yaşın küçük, eğitim düzeyinin düşük olması, madde ve alkol bağımlılığı, önceki istismar etme ve edilme deneyimi, pskiyatrik problem yaşama, zihinsel engeli bulunma, ebeveyn bebek bağlanması düşük olma, sosyal izolasyon yaşama, sağlıksız ev ortamına sahip olma ebeveynler için risk faktörüdür.

Bebeklik Döneminde Sık Karşılaşılan İhmal ve İstismar Çeşitleri

Duygusal İhmal ve İstismar

Bebeklik döneminde duygusal, gelişimsel ya da psikolojik iyilik durumunu zedeleyen her türlü eylem duygusal istismardır. Bebeğin kasıtlı olarak duygusal ihtiyaçlarının karşılanmadığında ise duygusal istismar oluşabilmektedir.

Bebeklerin duygusal ihtiyaçlarının karmaşık olması bebeklerin verdikleri duygusal işaretleri doğru okuyabilen ebeveynleri olmasını gerektirmektedir. Bebeğin fiziksel ihtiyaçları doğru karşılansa bile bebeğin tekrarlayan sıkıntılarla karşılaşması beyin stres yanıtı oluşturabilmekte ve beyin gelişimini zedeleyebilmektedir.

Bebeklik Dönemi Duygusal İhmal ve İstismar Belirtileri

Tıbbi bir neden olmadan yaşadıkları ağlama veya öfke nöbetleri, olağan dışı pasif, ilgisiz, göz teması kurmada yetersiz olma, uyku düzenlerinde bozulma, beslenme sorunları yaşama, ritmik sallanma, çene hareketleri ya da kafa/kafalarına vurma gibi belirtiler duygusal ihmali düşündürmelidir.

Bebeklik Dönemi Duygusal İstismar Riski Açısından Ebeveynlik Kapasitesinin Değerlendirilmesi

Ebeveynlerin bebeklerinin ağlamalarına verdikleri tepki, bebekleri ile iletişim kurma yolu, bebekleri hakkında yaptıkları yorumlar, bebeklerinin yaş ve gelişim dönemlerine ait beklentiler, bebekleri hakkındaki tavsiye ve önerileri dikkate alma, bebekleri ile iletişimde şiddet içeren, aşırı müdahaleci ya da ilgisiz tavırlar, bebekleri için işbirliğine açık olmaları gibi durumlar değerlendirilmelidir.

Fiziksel İhmal ve İstismar

Bebeklik döneminde beslenmenin aksatılması ya da yapılmaması, uygun giydirilmeme, bebeğin uzun süre denetimsiz ve yalnız bırakılması, hijyen ve bakım ihtiyaçlarının karşılanmaması fiziksel ihmaldir. Bebeğin vurma, boğma, fırlatma, şiddetle sarma gibi bir yolla kaza dışı yaralanmasına neden olma fiziksel istismara neden olabilmektedir.

Bebeklik Dönemi Fiziksel İhmal ve İstismar Belirtileri

Kötü hijyen, uygun giydirilmeme, yeterli kilo alamama, büyüme gelişme geriliği fiziksel ihmalin belirtileri arasındadır. Yürümeye başlamamış bebeğin vücudunun çeşitli bölgelerinde, farklı zamanlarda, daha korunur bölgelerde oluşan açıklanamayan morluk ve ısırık izleri, farklı kemiklerdeki çoklu kırıklar, 1.5 yaşından küçük bebeklerde kaburga, femur, kafatası kırıkları, Sarsılmış Bebek Sendromu'nda görülen ateş, uyku hâli, huzursuzluk, solunum sıkıntısı, koma tablosu ise fiziksel istismarın belirtileri arasında sayılabilir.

Bebeklik Dönemi İhmal ve İstismarını Önlemeye Yönelik Uygulamalar

İhmal ve istismar için risk taşıyan grupların belirlenmesi, yardım ve destek gereksinimlerinin karşılanması ve uygun olmayan durumlara erken ve sürekli müdahale edilmesi gerekmektedir.

Toplum Geneline Yönelik Bebeklik ve Çocukluk Çağı İhmal ve İstismarını Önleme ve Müdahale Çalışmaları

Toplum geneline yönelik aile destek uygulamaları (ihtiyaçların belirlenmesi, eğitimler, ev ziyaretleri, sağlık destek uygulamaları (sağlık çalışanlarının eğitimi), terapötik yaklaşımlar (istismar mağduru bebeğin akran iletişiminin sağlanması, grup ve aile terapileri ile desteklenmesi), yasal çözümler (bildirim zorunluluğu, riskli durumların değerlendirilmesi, yasal kurumlarca mağdur bebeğin korunmasının sağlanması), toplum temelli uygulamalar (gözetim, analiz, değerlendirme, uygulama aşamalarını içeren müdahale programları uygulama ve değerlendirilmesi) ihmal ve istismarı önlemeye yönelik uygulamaları arasında yer almaktadır.

Riskli Gruplara Yönelik Bebeklik ve Çocukluk Çağı İhmal ve İstismarını Önleme ve Müdahale Çalışmaları

Riskli gruplara yönelik olarak sosyal destek sağlanması (aile içi şiddetin azaltılması, ebeveyn stresinin azaltılması, ebeveyn bebek bağlanmasını arttırılması), sağlık bakımı ve beslenme desteği sağlanması (doğum öncesi bakım ile prematüre ve düşük doğum ağırlıklı bebek oranlarının azaltılması), ebeveyn ilişkilerinin sağlıklı hale getirilmesi (ilişki danışmanlığı, kadına yönelik ve aile içi şiddetin azaltılması), temel çocuk bakımı ve ebeveynlik becerilerinin geliştirilmesi (özellikle genç yaş grubu ebeveynlere temel çocuk bakımı, çocuk gelişim dönemleri, ebeveynlik rolleri eğitimleri) ihmal ve istismarı önlemeye yönelik uygulamaları arasında yer almaktadır.