Bebeklik Dönemi ve Kardeşler

Ebeveynler başta olmak üzere çocuğun yaşamında temel aile üyelerinden biri de kardeşlerdir.

Sistemler Kuramında Kardeşler

Ekolojik sistemler kuramında bilindiği gibi mikro, mezo, ekzso ve makro sistem olarak dört sistem yer alır. Bu sistemler karşılıklı etkileşim içinde olan ve çocuğun büyüme gelişme süreçlerini etkileyen sistemlerdir. Mikrosistemlerde, çocuğun doğrudan etkileşim içinde olduğu kişilerin yer aldığı ve gelişimi olumlu yönde destekleyen karşılıklı sağlıklı ilişkilerin var olduğu sistemlerdir.

Kardeş İlişkileri

Kardeşler; birbirlerinin duygusal, motor, zihinsel, dil ve özellikle de sosyal gelişimlerinde önemli rol oynamakta ve kardeş ilişkileri, çocuğun ilk sosyal bağlantısı ve aile dışındaki kişiler ile etkileşimleri için temel oluşturmaktadır. Düşük sıcaklık ve yüksek çatışmanın olduğunu ilişki örüntüsüne çatışmalı ilişki, ortalamanın üzerinde sıcaklık ve çatışmanın olduğu örüntü, yoğun duygusal ilişki ve yüksek sıcaklık ve düşük çatışmanın olduğu örüntü uyumlu ilişki olarak tanımlanmıştır. Kardeş ilişkilerinin niteliği her ailede farklı gelişecektir. Bu niteliği, ailenin yapısı, ebeveynlerin tutumları, ebeveynlerin ilişkide rol modeli olması, ebeveynlerin kardeşlere olan davranışları, kardeşler arasındaki yaş, çocukların kişilik özellikleri, kardeşin engel veya hastalık durumu gibi faktörler etkiler. Farklılaşmış ebeveyn tutumu, bir kardeşe diğerine göre daha fazla sevgi ve duyarlılık gösterilmesi ya da bir kardeşin diğerine göre daha fazla kontrol ve disiplin altında tutulması olarak tanımlanmaktadır.

Kardeş Kıskançlığı

Kıskançlık kavramının bir üçgeni oluşturduğu düşünüldüğünde bu üçgenin köşelerinde kıskanç birey, sevilen şey ve rekabet olduğunu ifade eden Kolak ve Volling, bunları kıskançlık unsurları olarak tanımlamaktadır. Kıskançlık duyguları çocukta regresif davranışlar ile kendini gösterir bebeğe vurma, nesnelere zarar verme gibi şiddet davranışları, tuvalet alışkanlıklarında değişiklikler, konuşmasında değişiklik, biberon kullanma isteği, iştahsızlık ve yeme davranışlarında değişiklik, uyku alışkanlıklarında değişiklik, tırnak yeme ve parmak emme davranışları şeklinde görülebilir.Kardeş üzerinde önemli olumsuz etkileri olan yaşanılan çatışmanın erken dönemde en uygun yaklaşım ile çözülmesi tüm aile üyeleri için en iyisidir. Bu nedenle ebeveynlerin kardeş kıskançlığı ile ilgili bilgileri ve çatışma çözümüne ilişkin yaklaşımları tartışılmalı ve hatta yeni doğacak bebeğe hazırlık aşamasında bu konuda eğitim verilmeli ve rehberlik edilmelidr.

Hastalık ve Kardeşler

Kronik hastalığı olan bir kardeşe sahip olmak, sağlıklı kardeş üzerinde bir çok olumsuz etkilere neden olurken duyarlılığın artması, hastalar ve diğerlerine karşı empati kurabilme, sabırlı olabilme ve yaşamın değerini bilme gibi olumlu etkilerinde olduğu bilinmelidir.

Engelli Çocuğun Kardeşi Olmak

Engelli çocuğa sahip kardeşler; kızgınlık, kıskançlık, suçluluk, reddetme, kötü davranma, engelli çocuğu yok sayma gibi duygular ve tepkiler yaşarlar.Engelli çocuğa sahip olan kardeşler, yeni kardeşlerinin farklılığını anlamaya çalışırlar. Kardeşlere bu farklılık hakkında gerekli ve net bilgiler verilmelidir.

Sonuç olarak büyük çocuğun kardeş doğumuna ebeveynleri tarafından doğru zamanda uygun şekilde hazırlanması ve kardeşler arasındaki ilişkinin güçlenmesi için ebeveynlerin eşit ve tutarlı yaklaşım sergilemeleri, aileye yeni katılan çocuğu kabullenilmesinde önemlidir. Kardeş ilişkilerinin çocuğun ileri ki yaşamındaki ilişkilerine temel oluşturacak kadar önemli olduğu unutmamalıdır.

Hem ebeveynlerin hem de kardeşlerin, kardeş ilişkileri ile ilgili yaşadıkları, algıları ve görüşleri detaylı bir şekilde ele alınarak sorunların belirlenip çözülmesi gereklidir.