Dönem Sonu İşlemleri ve Muhasebesi

Tüm işletmelerde dönem sonu işlemlerinin başka bir ifadeyle envanter işlemlerinin temel amacı, işletmelerin finansal yapısını gösteren bilanço ile gelir ve giderlerini buna bağlı olarak da dönem kâr veya zararıyla ilgili faaliyet sonuçlarını gösteren gelir tablosunun düzenlenmesidir. Bu tablolarda yer alan bilgilerin doğru ve güvenilir olması için muhasebenin genel kabul görmüş ilkelerine uyulmuş olması gerekir.

Envanter genel olarak sayım, kontrol ve düzeltme işlemlerini yapmak suretiyle belirli bir tarihteki alacakların borçların ve varlıkların miktar ve değerlerinin saptanmasına yönelik işlemlerin bütünüdür. Dönem sonu itibariyle işletmeler varlıklarını sayarak, ölçerek, tartarak miktarlarını tespit ederler ve tespit edilen bu miktarlar Türkiye Muhasebe Standartlarında belirtilen ölçütler dikkate alınarak değerlenir. İşletmelerde dönem sonu işlemleri kapsamında yapılacak envanter işlemleri iki gruba ayrılmaktadır: Muhasebe dışı envanter, muhasebe içi envanter.

Reeskont bankalarda kâr ya da zararın belirli bir tarih itibariyle gerçeğe en yakın bir şekilde tespit edilebilmesi için gelir ve gider hesaplarına girmesi ve çıkarılması gereken tutarların hesaplanması ve kayıtlara intikali işlemidir.

Reeskont işlemi ay sonlarında yapılır ve bu işleme ilişkin kayıtlar takip eden ayın ilk günü iptal edilir.

Mevduat, döviz tevdiatı, T.C. Merkez Bankası kredileri ve diğer bankalardan sağlanan krediler ile benzeri pasif hesapların ay sonlarında tahakkuk ettirilmemiş faiz ve diğer masraflarının, sarfiyatı yapılmakla beraber bedelleri ay sonu itibariyle ödenmemiş elektrik, su, doğalgaz, telefon vb. masrafların, ay sonu itibariyle tahakkuk ettirilmemiş gelirlerin bankaca ödenecek gider vergilerinin, amortismana tabi iktisadi kıymetlerin ay sonuna göre tespit edilen amortisman tutarlarının, ödemesi peşin yapılmış giderlerin ay sonuna göre tespit edilen tutarlarının, ilgili oldukları gider hesaplarına intikal ettirilmesi gider reeskontu işlemidir.

Gelir reeskontları; kısa, orta ve uzun vadeli kredilerin ay sonlarında tahakkuk ettirilmemiş faiz ve komisyonlarının, bankalardaki mevduatımızın ay sonlarında tahakkuk ettirilmemiş faizlerinin, menkul değerler cüzdanı - Kanuni yedekler karşılığı kıymetler ile T.C. Merkez Bankası nezdinde tesis edilen Mevduat Munzam Karşılıklarının ay sonlarına göre tahakkuk ettirilmemiş faizlerinin, ilgili oldukları gelir hesaplarına intikal ettirilmesi ile iskonto, iştira vesair işlemler ile ilgili olarak tahakkuk ettirilmiş faiz ve komisyonların, ilgili oldukları gelir hesaplarından çıkarılması işlemidir.

V.U.K.'nın geçici 11. maddesi gereğince amortismana tabi sabit kıymetlerin, Maliye ve Gümrük Bakanlığı'nca her yıl sonu itibariyle belirlenen oranlar üzerinden yeni değerlerin tespit edilmesi işlemidir.

Dönem sonlarına gelindiğinde bankaların kâr veya zarar hesaplaması, işletmelerde olduğu gibi dönem sonu gelir ve gider hesapları kâr/zarar hesaplarına aktarılır. Bunun için bankaların gelir hesaplarını oluşturan “5 Grubu Faiz Gelirleri” ve “7 Grubu Faiz Dışı Gelirleri” hesaplarına borç kaydı yapılarak gider hesaplarını oluşturan “6 Grubu Faiz Giderleri” ve “8 Grubu Faiz Dışı Giderler” hesaplarına da alacak kaydı yapılarak “440 Kâr ve Zarar Hesabı”na aktarılır.

Bir banka şubesinde “5” ve “7” hesap grubunda bakiyesi bulunan tüm hesaplar bu yukarıda belirtildiği şekilde "borç" yazılarak Kâr-Zarar hesabına devredilir.

Banka işletmeleri de diğer işletmeler gibi finansal tablolar düzenler. Ancak banka işletmelerinin gerçekleştirmiş oldukları ticari faaliyetler diğer ticaret, hizmet ve üretim işletmelerinden oldukça farklıdır. Banka işletmelerinin düzenledikleri finansal tablolar, banka işletmelerinin faaliyet alanları gereği diğer işletmelerden farklı olarak banka sektörüne ilişkin bazı bilgileri de içermek zorundadır. Bu durum banka işletmelerinin finansal tablolarını, kendi faaliyet alanları ile ilgili özellikli durumları yansıtması açısından, bu özellikleri taşımayan farklı sektörlerde faaliyet gösteren diğer işletmelerin finansal tablolarından önemli derece farklılaştırmaktadır.