Bankalarda Diğer İşlemler ve Muhasebesi

Bankaların öncelikli işlemleri olan mevduat ve kredi işlemleri dışında kalan bazı durumlarında muhasebe kayıtlarına yansıtılması gerekmektedir. Bankaların yaptığı işlemler içerisinde önceki ünitelerde yer almayan özellikli konulardan olan kasa fazlası ve noksanlığı, takas işlemleri, ayniyat işlemleri ve işletme giderleri içerisinde amortisman işlemleri bu ünite içinde sınırlandırılmıştır. Banka işlemlerinin bireylerin ve ekonominin ihtiyaçlarına göre şekillendiğinden "diğer işlemler" konusunun altını doldurmakta gerekecektir.

Bankalar sürekli para ile uğraşan kuruluşlar olduklarından kasalarında fazlalık ve noksanlığın çıkması normal sayılmalıdır. Kasa fazlası ya da noksanlığının sebepleri insan unsurundan kaynaklı, kayıtlarda ya da ödeme ve tahsilatlarda karşılan durumlar olabilir. Ayrıca bozuk para yokluğu ve küsuratlarına alınmaması ya da tama tamamlanarak alınması kasada fazlalık ya da noksanlığın bir başka sebebi olmaktadır.

Bankalar mesai sonunda kasayı kapattıklarında bir sayım yapar, bu sayımla kasa tahsil, tediye fişlerinin sonuçları birbirini tutarsa mesele yok demektir. Tutmazsa bu bir zabıtla tespit edilmelidir. Sonucun tutmaması kasada fazlalık ya da noksanlığın olduğu anlamına gelir.

Bankalar diğer şubelerin çeklerini alıp bunları takas edebilir.

Ayniyat mevcutları; kullanılmak üzere alınan ve stoklanan basılı kağıt, kırtasiye, çek karneleri, posta pulu ve diğer stokların takip edildiği aktif karakterli hesap “270 Ayniyat Mevcudu” hesabıdır. Hesabın borç bakiyesi kullanılmayan stok bakiyesini gösterir. Stok tutarlarının büyük, izlenmesinin güç olduğu ve stok sayımının seyrek yapılabildiği durumlarda, ara dönemlerde mali tablolar çıkarılırken tahmini harcamalara dayanan reeskont kayıtları yapılabilir. Şubeler kullanacakları çeşitli belge ve diğer aynı varlıkları genel müdürlükten alabilecekleri gibi kendileri de mahallerinde temin edebilir.

Bankada çalışan personele yapılan ücret ödemeleri “810 Personel Giderleri” hesabında izlenir. Bu hesap aktif karakterli bir hesap olup personeller için yapılan tüm ödemeler alt hesaplarda ayrı ayrı gösterilir. Kullanılan alt hesaplar; memur aylık ve ücretleri, hizmetli aylıkları, fazla mesai ücretleri, ikramiyeler, mevduat primleri, gece yıpranma primi, diğer primler, kasa tazminatı, imza tazminatı, makam tazminatı, yabancı dil tazminatı, mahrumiyet bölgesi tazminatı, kambiyo ihtisas tazminatı, mali tahlil uzmanlık tazminatı, yakacak yardımı, evlenme ve doğum yardımı, ölüm yardımı, çocuk ve kreş yardımı, izin yardımı, görev yollukları, müfettiş yollukları, dış seyahat yollukları, göç yardımı, ihbar ve kıdem tazminatı, yemek giderleri olarak sıralanmaktadır.

Bankalarda çeşitli işletme giderleri vardır. Bu ünitede amortismanların nasıl kayıt altına alındığı anlatılmıştır. Duran varlıklarda, varlığın kullanımı ve teknolojik gelişmeler nedeniyle varlığın modasının geçmiş olmasından dolayı ortaya çıkabilecek eskime, yıpranma ve tükenme şeklindeki değer kayıplarını dikkate alarak duran varlıkların faydalı ömürlerini tahmin etmek ve bu süre içerisinde söz konusu varlıkların elde etme maliyetini gider olarak muhasebeleştirmek için amortisman ayrılır. Bankada 1 yıldan fazla kullanılan ve sürekli bir ömre sahip olan maddi duran varlıklar için amortisman ayrılması şarttır.

Bankalarda duran varlıklar için hesaplanan amortismanlar “850 Amortisman Giderleri” hesabının borcuna karşılık “256 Birikmiş Amortismanlar” hesabının alacağına kaydedilir.