Dış Ticaret İşlemlerine Aracılık Hizmetleri ve Muhasebeleştirilmesi

Dış ticaret işlemleri, ürün ve hizmetlerin ulusal sınırların dışına yönelik hareketleri ile ilişkilidir. Bununla birlikte sermaye ve fikrî mülkiyet haklarının ülkeler arasındaki ticareti de dış ticaret işlemleri başlığında incelenmektedir. Tüm bu işlemler dikkate alındığında dış ticaret; bir ülkedeki ürün ve hizmetlerin başka ülkelere satışı, dağıtımı ve farklı türlerde yarar oluşturabilecek şekilde son kullanıcılara ya da aracı kurumlara sunuşu ile ilgili tüm faaliyetler olarak tanımlanabilmektedir. Ülkeler arasındaki bu ilişki kısaca ihracat ve ithalat işlemleri olarak adlandırılmaktadır.

Dış ticaret yapmak isteyen işletmeler bazı sebeplerden dolayı ihracata başlayamamaktadır. Bu sebepler; ihracat işlemlerinin karmaşık olması, ihracattaki kalite standartlarına ulaşma, ihracat için yeterli finansmanı bulamama, dış ticaret işlemleri konusunda nitelikli personel eksikliğidir. Bütün bu sebeplerden dolayı özellikle Küçük ve Orta Büyüklükteki İşletmeler (KOBİ) dış ticarete başlamada ve başarı elde etmede büyük işletmelere göre oldukça zorlamaktadır. KOBİ’lerin dış ticarete başlamada yukarıda bahsedilen sebepleri ortadan kaldırabilmek için devlet tarafından çok çeşitli teşvikler verilmektedir. Teşviklerin süreçleri de banka üzerinden işletilmektedir.

Dar anlamda ithalat kavramı, bir ülkenin başka ülkelerde üretilmiş malları döviz karşılığında satın almasıdır. Geniş anlamda ithalat kavramı; bir ülkenin kendi gümrük sınırları dışında üretilen malların, hizmetlerin, sermayenin veya fikrî mülkiyet haklarının belirli bir bedel karşılığı veya bedelsiz olarak yurda getirilmesidir.

İthalat, gerçek veya tüzel kişiler ve devlet tarafından doğrudan yapılabilmektedir. İthalat işlemleri yukarıda yapılan sınıflandırmanın dışında ayrıca akreditifli ithalat, mal karşılığı ithalat, belge (vesaik) karşılığı ithalat, kredili İthalat, geçici kabullü ithalat ve ankonsinyasyon ithalat olarak da yapılabilmektedir.

Dar anlamda ihracat, ülke sınırları içerisinde üretilen malların başka ülkelere döviz karşılığında satılması işlemidir. Geniş anlamda ise ihracat, ülke sınırları içerisinde serbest dolaşımda bulunan (bu ülkede yetişen, üretilen veya başka ülkelerden ithal edilmiş) malların yürürlükteki ihracat mevzuatı ile gümrük mevzuatı’na uygun şekilde fiili ihracatının yapılması ve kambiyo mevzuatı’na göre bedelinin (bedelsiz ihracat hariç) yurda getirilmesi ya da yurt dışında yerleşik Türklere yapılan mal satışları ve bu amaçla malların yurt dışına gönderilmesidir.

İhracat işlemlerini gerçekleştirebilmek için aşağıdaki aşamalardan geçilmesi gerekmektedir: İhracata konu olan ürünlerin kaliteli ve uluslararası belirlenen standartlara uygun olarak üretilmesi, ürünlere ait yurt dışı pazarlama faaliyetleri, ürünlere ait reklam ve tanıtım faaliyetleri, ihracatın yapılması, uygun ambalaj ve paketlemenin seçilmesi, nakliye şeklinin belirlenmesi, dış ticaret mevzuatının tam olarak bilinerek mevzuata uygun hareket edilmesi, ürünlerin belirtilen zamanda teslim edilmesi.

İhracata özgü çok farklı ihracat türleri vardır. Bunlar; ön izne bağlı ihracat, kayda bağlı ihracat, konsinye ihracat, yurt dışı fuar ve sergilere katılım ve ihracat, ithal edilmiş malın ihracı, serbest bölgelere yapılacak ihracat, ticari kiralama yoluyla yapılacak ihracat, bedelsiz ihracat olarak sıralanabilir.

İthal edilecek malların bedellerinin tamamının müşteri tarafından bankaya yatırılıp sadece bankanın aracılık hizmetlerinden yararlanılmak isteniyorsa bu durumda bir kredi değil, hizmet satışı söz konusu olmaktadır. Hizmet satışı söz konusu olduğu zaman da bankalar komisyon almaktadır.

Bankalar ithalat işlemlerine aracılık yaptıkları gibi ihracat işlemlerinde de vazgeçilmez birer kurum olarak çalışır.