Noterlerin Sorumlulukları

Gözetim ve Denetim Yetkisi

Noterlikler, Adalet Bakanlığının ve Türkiye Noterler Birliğinin gözetim ve denetimi altındadır. Noterlikler, cumhuriyet savcılarının devamlı denetimi altında olup, yılda en az bir defa teftiş olunurlar. Münferit sulh mahkemesi yanındaki noterlikler, bu mahkemenin bağlı bulunduğu asliye mahkemesinin cumhuriyet savcılığının teftişine tabidirler.

İşten El Çektirme

Suç teşkil eden fiillerden dolayı haklarında Adalet müfettişi, cumhuriyet savcısı veya ceza mahkemesi tarafından soruşturma veya kovuşturma yapılan noterler, soruşturma ve kovuşturmanın selameti bakımından Adalet Bakanlığı tarafından gerekli görüldüğü takdirde, soruşturma veya kovuşturma kesin bir karar veya hükümle sonuçlanıncaya kadar işten el çektirilirler.

Soruşturma Şekli

Adalet Bakanlığı, bir noter hakkında soruşturma yapılmasını gerektiren hâllerde, soruşturmayı adalet müfettişlerine veya cumhuriyet savcılarına yaptırır. Adalet müfettişliği ve cumhuriyet savcılıklarına herhangi bir şikâyet yapılır veya bu merciler, noterin yolsuz bir işleminden haberdar olurlarsa, derhâl gerekli soruşturmayı yaparak düzenleyecekleri evrakı Bakanlığa gönderirler.

Noterlere Uygulanacak Disiplin Cezaları

Meslekin vakar ve onuruna aykırı eylem ve hareketlerde bulunanlarla, görevlerini yapmayan veya kusurlu olarak yapan yahut da görevinin gerektirdiği güveni sarsıcı hareketlerde bulunan noterler hakkında, noterlik hizmetlerinin gereği gibi yürütülmesi amacı ile durumun niteliğine ve ağırlık derecesine göre disiplin cezaları verilir.

Disiplin Cezaları

Noterler hakkında verilecek disiplin cezaları şunlardır: Uyarma : Notere görevinde daha dikkatli davranması gerektiğini yazı ile bildirmektir; kınama : Notere, görevinde veya davranışında kusurlu sayıldığını yazı ile bildirmektir; para cezası : 250 liradan 5 000 liraya kadardır; geçici olarak işten çıkarma : Noteri sıfatı saklı kalmak şartiyle bir aydan altı aya kadar görevinden uzaklaştırmaktır; meslekten çıkarma: Bir daha atanmamak üzere noterlikten çıkarmaktır.

Eski Cezaların Etkisi

Notere, Noterlik Kanunu’nun 157. maddesine göre iki defa hüküm giymesi hâlinde ve kanunun emrettiği diğer hâllerde "Meslekten çıkarma cezası" verilmesi zorunludur. Bir noter, bir disiplin cezası aldıktan sonra 5 yıl içinde, kendisine aynı disiplin cezasının verilmesini gerektiren bir eylem ve harekette bulunursa, 126'ncı maddedeki sıraya göre daha ağır olan ceza verilir. Şu kadar ki, 2'nci fıkra dışında, Disiplin Kurulu vereceği cezayı, sıraya bağlı olmaksızın serbestçe takdir eder. İkinci fıkradaki hâlde dahi daha ağır bir cezanın verilmesi mümkündür.

Savunma Hakkı

Noterler hakkında yapılacak disiplin kovuşturmalarında, isnat olunan hususun ilgiliye açıkça ve yazılı olarak bildirilmesi, yazılı savunmasının istenmesi ve bu savunma için en az on günlük bir süre tanınması zorunludur.

Karar Üzerine Yapılacak İşlem

Türkiye Noterler Birliği Disiplin Kurulu, şikâyet veya ihbar konusunun kovuşturmaya değer olmadığına karar verirse, bu kararı şikâyet olunan noterin çalıştığı yerdeki cumhuriyet savcısına ve varsa şikâyetçiye tebliğ eder. Cumhuriyet savcısı veya şikâyetçi tebliğden itibaren 15 gün içinde doğrudan doğruya veya Türkiye Noterler Birliği aracılığı ile Adalet Bakanlığına verecekleri bir dilekçe ile bu karara itiraz edebilirler.

Ceza Soruşturma ve Kovuşturmalarının Disiplin Cezalarına Etkisi

Noterin bir ceza kovuşturması sonunda hüküm giymiş yahut beraat etmiş olması, hakkında disiplin cezası uygulanmasına engel teşkil etmez. Ancak, disiplin işlem ve kararına konu teşkil eden fiilinden dolayı ceza soruşturması açılmış bulunan noter hakkındaki disiplin kovuşturması, söz konusu soruşturma kesin bir karar veya hükümle sonuçlanıncaya kadar bekletilir.

Disiplin Cezalarının Uygulanması

Disiplin cezalarına dair kararlar kesinleşmedikçe uygulanmaz. Türkiye Noterler Birliği Disiplin Kurulu tarafından çağırılan her tanık ve bilirkişiye, kaybettiği zaman ve sarf ettiği çalışmaya karşılık uygun bir ücret verilebilir. Çağrıya uymak için seyahat etmek zorunluluğunda kalanlara yol masrafı ve yevmiye ödenir. Bu giderler sonradan haksız çıkan taraftan alınır. Bir kimseye yükletilemeyen giderler Türkiye Noterler Birliği uhdesinde kalır.

Disiplin Cezasını Verecek Kurul ve İtiraz

Noter stajyerleri hakkındaki disiplin cezaları da Türkiye Noterler Birliği Disiplin Kurulu tarafından verilir. Noterlerin disiplin işlem ve kararları ile ilgili hükümler stajyerler hakkında da aynen uygulanır. Şu kadar ki, noterlerin meslekten çıkarma cezasını, bu bölümde stajyerlikten çıkarma cezası karşılar.

Görevle İlgili Suçlar

Noterler, geçici yetkili noter yardımcıları, noter vekilleri ile noter kâtipleri ve kâtip adayları noterlikteki görevleri, Türkiye Noterler Birliği organlarında görev alan noterler ise ayrıca bu görevleri ile bağlantılı olarak işledikleri suçlardan dolayı Türk Ceza Kanununun uygulanması bakımından kamu görevlisi sayılırlar. Türkiye Noterler Birliği Genel Sekreterliğine veya saymanlığına noter olmayan bir kişinin seçilmesi hâlinde, yukarıdaki fıkra hükmü bu kimseler hakkında da uygulanır.

Görevlilere Karşı İşlenen Suçlar

Noterler, geçici yetkili noter yardımcıları, noter vekilleri ile noter kâtipleri ve kâtip adaylarına karşı, aynı maddede yazılı görevleri yerine getirmeleri sırasında veya görevleri sebebiyle işlenen suçlarla ilgili olarak Türk Ceza Kanununun uygulanması bakımından kamu görevlisi sayılırlar.

Kovuşturma İzni ve Usulü

Noterlerin, görevden doğan veya görev sırasında işledikleri suçlarından dolayı kovuşturma yapılabilmesi Adalet Bakanlığının iznine bağlıdır.

Suçüstü Hâli ve Yasalara Aykırı Harekette Bulunmak

Ağır ceza mahkemesinin görev alanına giren bir suçtan dolayı suçüstü hâlinde soruşturma genel hükümlere göre yapılır. Noterlik Kanunu’nun 50'nci maddesinin üçüncü fıkrası hükümlerine aykırı hareket eden noterlere ilk defasında bin Türk Lirasından beşbin Türk Lirasına kadar idari para cezası verilir.

Noterlerin İşlemlerinde Tahrifat Yapmaları

Eski tarihle evrak düzenleyen, yevmiye defterinde numara ayıran, harç, damga, kontrato veya sair vergiler ödemelerine esas olarak düzenlediği beyannamelerde yahut bunlara eklenen makbuzlarda tahrifat yapan noter görevlileri ile kâtipleri ve kâtip adayları, Türk Ceza Kanununun belgede sahtecilik suçuna ilişkin hükümlerine göre cezalandırılır.

Gözetim ve Denetimden Doğan Ceza Sorumluluğu

Noterlik dairesinde çalışan kâtiplerin ve kâtip adaylarının görevlerinden dolayı işledikleri suçlara iştiraki bulunmayan hâllerde noter, bu kimseler üzerindeki gözetim ve denetim görevini yerine getirmediği sabit olduğu takdirde, Türk Ceza Kanununun 257'nci maddesinin ikinci fıkrası hükmüne göre cezalandırılır.

Noterlerin Hukuki Sorumluluğu

Stajyer, kâtip ve kâtip adayları tarafından yapılmış olsa bile noterler, bir işin yapılmamasından veya hatalı yahut eksik yapılmasından dolayı zarar görmüş olanlara karşı sorumludurlar. Noter, birinci fıkra gereğince ödediği miktar için, işin yapılmaması, hatalı yahut eksik yapılmasına sebep olan stajyer veya noterlik personeline rücu edebilir.