Noterlerin Yükümlülükleri ve Hakları İle Görevleri

Noterlik Görevi İle Birleşmeyen ve Noterlerin Yapmaktan Yasaklı Oldukları İşler

Hiçbir hizmet ve görev noterlikle birleşemez; ancak yargı mercilerinin vereceği işlerle, ilim ve hayır kuruluşları başkan ve üyelikleri, hakemlik, vasiyeti tenfiz memurluğu ayrıktır.

Noterlerin Çalışma Saatleri

Noterlik dairesinde günlük çalışma, o yerdeki diğer resmî dairelerle birlikte başlar. Noter odaları, odada üye bulunan noterliklerin günlük çalışma ve tatil saatini odanın her yılki olağan genel kurul toplantısında, bir yıl süre ile uygulanmak üzere tespit eder ve Türkiye Noterler Birliği ile Adalet Bakanlığına bildirir. Şu kadar ki, noterlik dairesindeki iş kabulü süresi o yerdeki diğer resmî dairelerden en çok bir saat daha fazla olabilir. Noter, günlük çalışma süreleri dışında iş kabul edemez.

Öte yandan 6 Nisan 2019 tarihi itibarıyla "Nöbetçi Noterlik Uygulaması" başlatılmıştır. İlk olarak İstanbul, Ankara ve İzmir’de başlatılan uygulamanın Türkiye geneline yayılması beklenmektedir. Yeni uygulama kapsamında, nöbetçi noterlikler ülke genelinde cumartesi ve pazar günleri 09.00-17.00 saatlerinde hizmet vereceklerdir.

Tutulması Zorunlu Olan Defterler

Noterliklerde bazı defterlerin tutulması zorunludur. Bunlar; yevmiye defteri, emanet defteri, tescil defteri, muvazene defteri, teftiş defteri, muhabere defteri, Zimmet defteri, personel sicil defteri, izin defteri ve demirbaş eşya defteridir. Noterliklerde tutulacak bu defterler kullanılmadan önce bağlı bulundukları hâkimliğe tasdik ettirilir.

Noterlik Aidatı Ödeme Zorunluluğu

Noterlik aidatının yasal süresi içinde Türkiye Noterler Birliğine gönderilmesi zorunludur. Ödeme, Birlik tarafından gösterilen banka hesaplarına veya aynı bankaların şubelerine yatırılmak suretiyle yapılır.

Noterlikler Ortak Cari Hesabı

Her noter odası, kendi bölgesinde birden çok noter olan yerlerde, noterlikler tarafından Noterlik Kanununun 109 uncu maddesi kapsamında yapılacak işlerden alınacak gelirlerin yatırılması için millî bankalardan birisinde (Noterlikler Ortak Cari Hesabı) açtırır ve bunu bölgesindeki noterliklere duyurur. Durum ayrıca Türkiye Noterler Birliğine de bildirilir.

Noterlikler, Noterlik Kanununun 109 uncu maddesi kapsamında yaptıkları işleri, yevmiye defterine yevmiye sıra numarasına göre işlerler ve bu Yönetmeliğin 47/8 inci maddesindeki şekilde işlem yaparlar.

Noterlerin Tatilde İş Yapmak Yasaklığı ve Ayrık Hâller

Noterler tatil günlerinde ve iş günlerinin tatil saatlerinde ancak vasiyetname tanzim ve tasdiki veya gecikmesinde zarar umulan noterlik işlemlerini yapabilirler. Tatil gün ve saatlerinde iş yapılması sebebinin evrakta gösterilmesi ve bu işlemin yevmiye defterinin tatilden sonraki ilk numarasına kaydedilmesi zorunludur.

Emredici Hükümlere Uyma Zorunluğu

Noterler, kanunların emredici hükümlerine aykırı hususlarda işlem yapamazlar. Bu hüküm, imza onaylaması yapılan işlemlerin münderecatı hakkında da uygulanır.

Meslek Sırrı

Noter ve noterlik katipleri, görevleri dolayısıyla öğrendikleri sırları, kanunların emrettiği hâller dışında açıklayamazlar.

Evrak ve Defterlerin Gizliliği

Noterlik evrak ve defterleri mahkeme, sorgu hâkimliği ve Cumhuriyet savcılıklarınca veya resmî daireler tarafından, konusu da belirtilmek suretiyle, noterlikte soruşturmaya yetkili kılınan kimselerce incelenebilir. Noterlik evrak ve defterlerinin daire dışına çıkarılabilmesi, mahkemenin veya sorgu hâkiminin kararıyla mümkündür.

Yaş Tahdidi

Noterler 65 yaşını tamamladıklarında, yaş tahdidine tabi tutulurlar. Yaşın hesabında Türkiye Cumhuriyeti Emekli Sandığı Kanununun hükümleri kıyasen uygulanır.

Noterlerin İzni

Noterlerin yıllık izin süresi, hizmeti altı aydan 10 yıla kadar (On yıl dâhil) olanlar için 30, daha fazla hizmeti olanlar için de 40 gündür. Bu sürelere, gidiş ve dönüş süreleri dâhildir. Yıllık izin Adalet Bakanlığı tarafından verilir.

Noterlerin Görevleri

Noterlerin Genel Olarak Yapacakları İşler

Noterin görevleri ise genel olarak yapacakları işler, özel olarak yapacakları işler olarak ikiye ayrılır. Noterlerin genel olarak görevleri; yapılması kanunla başka bir makam, merci veya şahsa verilmemiş olan her nevi hukuki işlemleri düzenlemek, bu kanuna uygun olarak dışarıda yazılıp getirilen kağıtların üzerindeki imza, mühür veya herhangi bir işareti veya tarihi onaylamak, bu kanun hükümlerine göre yapılan işlemlerin dairede kalan asıl veya örneklerinden veya getirilen kağıtlardan örnek çıkarıp vermek, belgeleri bir dilden diğer dile veya bir yazıdan başka bir yazıya çevirmek, protesto, ihbarname ve ihtarname göndermek şeklinde örneklendirilebilir.

Noterlerin Özel Olarak Yapacakları İşler

Sayılan genel işlerin yanında özel olarak yapabileceği tespit işleri, taşınmaz satış sözleşmesi, emanet işleri, defter onaylatma, vasiyetname ve ölüme bağlı tasarruflarla ilgili işler, tebligat işleri, iş cetvelleri verilmesi bulunmaktadır.