Sosyal Bilimlerde Karma Araştırma Yöntemleri
Bu ünitede karma araştırma yönteminin ortaya çıkış gerekçelerinden, kategorilerinden ve uygulanma aşamalarından bahsedilmiştir. Ne tür araştırmalarda karma araştırma yöntemlerine başvurulması gerektiği, karma araştırma yöntemlerinin güçlü ve zayıf yönleri ve örnek araştırma durumları bu ünite kapsamında paylaşılmıştır.
Karma araştırma yöntemi, bir problemin çözülmesi için sistematik olarak izlenen veri toplama, analiz etme ve yorumlama aşamalarında nitel ve ya nicel yöntemlerin tek başlarına kullanılmalarına nazaran daha üstün bir yaklaşım sunması durumunda her iki yöntemin bu aşmalarda birlikte kullanılması ve entegre edilmesini ifade eder. Bu sayede nitel ve nicel araştırmanın temel avantajlarının buluştuğu bir yöntem ile bahsedilen aşamalar gerçekleştirilir.
Karma araştırma yönteminde, bilimsel bir araştırmada nitel-nicel, nicel-nitel ardışıklığı ya da eş zamanlı kullanımı söz konusu olmaktadır. Bu durum toplanan verilerin çeşitliliğini de artırmış ve karma araştırmanın kendine özgü veri analizi ve yorumlama yöntemi belirleme hassasiyeti ve önemi doğurmuştur.
Araştırmalarımızda karma araştırma yöntemini tercih etmemiz verilerin analiz sonuçlarının daha güvenilir olması konusunda kolaylık sağlar. Ayrıca unutulmaması gereken bir durum da araştırma problemimizin gerçekten karma yöntemin kullanılmasını gerektirip gerektirmediğidir. Yani sadece nitel ya da sadece nicel yöntem ile araştırma problemimize çözüm üretebiliyorsak bu iki yöntemden birini tercih etmeliyiz. Fakat araştırma problemimizin çözümünde her iki yöntemin birlikte kullanılması gerekliyse karma araştırma yöntemini tercih etmeliyiz.
Karma araştırma yöntemlerinin hangi durumlarda kullanılmasına yönelik olarak yöntem bilimciler birçok farklı fikir ortaya atmışlardır. Bir takım araştırmacılar karma yöntemin veri toplama sürecinde olduğunu söylerken, bazıları ise hem veri toplama hem de veri analizi sürecinde olması gerektiğini savunmuştur. Ancak genel olarak bakıldığında karma araştırma yöntemlerinin araştırma sürecinin bütün aşamalarında kullanılması gerektiği ile ilgili açık olmasa da bir fikir birliği oluşmuştur.
Bilimsel çalışmalarda karma araştırma yöntemlerinin kullanılmasına yönelik bir takım gerekçeler sunulmuştur. Bunlar; çeşitleme, tamamlayıcılık, gelişim, başlangıç ve genişletme olmak üzere beş sınıfta ele alınmıştır.
Yapılan birçok araştırmada derinlemesine bilgi elde etmek için çaba harcanmaktadır. Bu nedenle farklı veri toplama ve analiz yöntemlerin kullanılması gerekliliği karma araştırmaların önemini artırmış ve farklı tasarımlar ortaya çıkmıştır. Karma araştırma tasarımları ile ilgili eserlerde çok farklı tasarım modellerinden bahsedilmektedir. Tasarımların sınıflandırılmasında nitel ve nicel verilerin;
- Birlikte ya da ayrı toplanması,
- Verilerin analizinde birlikte kullanılması,
- Yorumlama yaparken sonuçlarının karşılaştırılması, gibi durumlar etkili olmaktadır.
Karma araştırma tasarımları; sıralı açıklayıcı tasarım, sıralı keşfedici tasarım, sıralı dönüşümsel tasarım, eşzamanlı çeşitleme, eş zmanlı içiçe geçmiş ve eşzamanlı dönüşümsel olmak üzere altı başlıkta incelenmektedir.
Karma araştırmaların yürütülmesi nitel ve nicel araştırmalarla hemen hemen aynı olmasına rağmen birkaç önemli farklılıktan bahsedilebilir. Literatürde karma araştırmaların sekiz adımda yürütüldüğü belirtilmiştir. Bu adımlar; gerekçenin belirlenmesi, araştırma sorularının belirlenmesi, veri roplama yöntemi ve tasarımının belirlenmesi, karma araştırma çalışmasının çevresinin belirlenmesi, verilerin toplanması, verilerin analizi, verilerin yorumlanması ve raporlama adımlarıdır.