Nitel Veri Analizi

Bilimsel araştırmanın en önemli aşamalarından biri de toplanan verilerden sonuç çıkarmak için verilerin analiz edilmesidir. Bilimsel araştırmanın en çok emek isteyen, bilim insanlarını en çok zorlayan onların özgünlüğünü en çok gerektiren aşamalarından biri toplanan verilerin analizi aşamasıdır. Bilim insanları eldeki verileri analiz ederek veri setindeki ilişkileri ortaya çıkarır. Bu anlamda analiz; verilerle çalışmayı, onları organize etmeyi, onları anlaşılır hâle getirmeyi, parçalara ayırmayı, onları sentezlemeyi, onlar arasında ilişkiler bulmayı, veriler içinde neyin önemli neyin önemsiz olduğunu belirlemeyi ve okuyuculara nelerin sunulacağını belirlemeyi içerir. Sosyal bilimler alanında toplanan veriler analiz edilmeden önce çok karmaşık hâldedir. Veri analizi ile verilere bir düzen verilmiş olur. Veriler analiz edildiğinde bir anlam kazanırlar. Nicel yöntemde verilerin analizi genellikle bir genelleme ile sonuçlanırken, nitel yöntemde analiz daha çok iyi yapılandırılmış açıklamaların üretilmesi ile sonuçlanır. Nitel analizde standartlaştırılmış veri analiz yöntemleri yerine analizde özgün ve esnek yöntemler kullanılır. Nitel verilerin anlamı, verilerin ne kadar ve sıklıkta olduğundan daha önemlidir. Nitel veri analizi araştırma sürecinin geneline yayılacak şekilde yapılır. Analiz; verilerin düzenlenmesi, analiz için bir yöntem seçilmesi, verilerin kodlanması, kodlamanın tekrarlanması ve kodların organize edilmesi adımlarından oluşmaktadır. Araştırmacı veri analizine topladığı verileri analiz için düzenlemek ile başlar. Araştırmacı eldeki verileri önceden var olan bir kavramsal yapıyı kullanarak mı yoksa herhangi bir hazır yapı kullanmadan mı analiz edeceğine karar verir. Veriler bir önceki adımda seçilen yönteme göre kodlanır. Bütün veri seti kodlandıktan sonra kodlar aralarındaki ilişki veya benzerlikler dikkate alınarak yeniden düzenlenir. Bu düzenleme sırasında farklı gruplar altında toplanan kodlar yeniden adlandırılır.

Temel olarak betimsel ve içerik olmak üzere iki farklı nitel veri analizi yöntemi bulunmaktadır. Betimsel analiz için hazır analiz şemaları kullanılır. Dolayısıyla tümden gelimsel bir yol izlenir. Eldeki veriler; belirlenen kod, kategori veya temalara göre düzenlenir. Araştırmacı analiz yapmak için yeniden kod, kategori veya tema oluşturmamaktadır. İçerik analizinde ise veriler özgün bir şekilde kodlanır. Bu analiz yönteminde tümevarım yaklaşımı kullanılır. İçerik analizinde verilerin her bir parçası öncelikle kodlanır daha sonra elde edilen kodlar, aralarındaki ilişki ve benzerliklere göre kategoriler altında sınıflandırılır. Veriler özgün bir biçimde verilerin içerikleri dikkate alınarak analiz birimlerine ayrılarak kodlanır ve kodlar arasında ilişkiler kurularak yeni bir kavramsal yapı oluşturulmaya çalışılır. Son zamanlarda nitel veri analizi için hazırlanan bilgisayar programları analizi hızlandırmakta ve kolaylaştırmaktadır. Kategoriler de aralarında bir ilişki kurulabilirse temalar altında sınıflandırılır. Nitel analiz ile elde edilen sonuçlar tablo, grafik ve şema gibi görsel araçlarla sunulabilmektedir. Ayrıca ulaşılan sonuçların desteklenmesinde de doğrudan alıntılara yer verilmektedir. Farklı kişiler kullanıcı adı tanımlayarak aynı veri setini kodlayabilmektedir. Programlarda hangi kullanıcının veriyi kodlarken hangi kodlamaları yaptığı takip edilebilmektedir.