Bilim ve Etik

Söz konusu problemlerin en önemlisi, bilimim siyasallaşmasıdır; yani bilimsel çalışma ya da bilimsel bilginin bilim dışı amaçlar için kullanılması, bu anlamda araçsallaştırılmasıdır. Bunun sebeplerinden biri bilim adamının temelde politik bir varlık olması, ikincil anlamda ise bilimsel faaliyetlerinde bilinçli ya da bilinçsiz olarak bilim dışı etkenlerin hâkimiyeti altında kalarak bilimi araçsallaştırabilmesidir.

Bir bilim adamının askeri silahlanma ile ilgili belirli bir angajmana girmesi etik bakımdan genelde reddedilmektedir; çünkü silahlar ve bunların ihracı ile yüzbinlerce insan hayatını kaybetmektedir.

Bilimle-etik arasındaki çatışma alanlarından biri de tıptır. Özellikle gelişmiş sanayi ülkelerinde insanı bir makine olarak gören tıbba yöneltilen sert eleştiriler,günümüzde tıp etiğinin önemli konusu olarak karşımıza çıkmaktadır. Tıp ile etik arasında çeşitli çatışma alanları söz konusudur. Deontoloji bu sorunları çözmek üzere çeşitli çözüm yolları ortaya koymaya çalışmaktadır.

Genetikte meydana gelen gelişmeler, genlerin manipülasyona tabi tutulması insanların bin yıllardır oluşturduğu yapıyı alt-üst etmekte ve insanlık için ciddi tehlike arz etmektedir. Genlerde manipülasyon normal şartlarda hukuki, etik, dini ve geleneksel anlamda yasaklanmış bir şeydir.

Siyaset bilimcileri genelin kabul edeceği etik ilkeler doğrultusunda sosyal, kültürel, dinsel anlamda birbirlerine saygı gösteren bir topluluk oluşturma anlamında ciddi sorumluluğa sahiptirler. Bu amaca ancak ve ancak bütünü oluşturan bireylerin ellerinden gelen bütün katkıları vermeleri sayesinde ulaşmak mümkündür.

Bilimsel araştırma sürecinde bu etik dışı hataların birçok türü bulunmaktadır. Bunlar, aşırma, çarpıtma, dilimleme, duplikasyon ve uydurma olarak karşımıza çıkmaktadır.

Bilimsel araştırma sürecinde etik dışı hataların birçok türü bulunmaktadır. Bunlar şu şekilde listelenebilir:

Aşırma: Başka bilimsel araştırmalarda kullanılan verileri, bulguları, şekilleri ve ifadeleri sahiplerine atıf yapmadan kullanmak olarak tanımlanabilir.

Çarpıtma: Araştırma araçlarında, kayıtlarında ve işlemlerinde değişiklik yaparak araştırma sonucunu etkilemek şeklinde tanımlanabilir.

Dilimleme: Aynı araştırmanın sonuçlarını ayırarak çok sayıda yayın çıkarmak olarak tanımlanabilir.

Duplikasyon: Bir araştırmanın sonuçlarını farklı dergilere göndererek yayımlamak olarak tanımlanabilir.

Uydurma: Araştırma sonucu elde edilmemiş verileri araştırmadan elde edilmiş gibi gösterip kullanmak şeklinde tanımlanabilir.

Görüldüğü gibi bilimsel araştırmalarda birçok etik ihlaller söz konusudur. Bu etik ihlallerden en sık yapılanı intihal/aşırmacılıktır. “İntihal/aşırmacılık" uygulaması aşağıda anlatılmıştır.

Bilimsel araştırmalarda günümüzde internetin etkisi ile en çok yapılan etik ihlal intihal olarak karşımıza çıkmaktadır. İntihal, kaynak göstererek ya da göstermeyerek yapılan etik ihlali türlerindendir. İntihallerinde birçok çeşidi bulunmaktadır. Kaynak göstermeden kaynaktaki tüm bilgileri almak, pek çok kaynaktan yararlanıp kendi düşüncesi gibi göstermek, kendisinin daha önce yapmış olduğu çalışmasının verilerini aynı şekilde almak kaynak göstermeden yapılan intihal örnekleridir. Atıf yapılan kaynağın bilgilerini eksik vermek, yanlış kaynak göstermek, birebir alıntı yapıp bunu şekilsel olarak aktarmamak ve çalışmanın tümünün başka kaynaklara dayalı olması ve orijinal olmaması kaynak göstererek yapılan intihal örnekleridir.