Raporlama

Yapılan bilimsel bir çalışmanın alanyazına girebilmesi için yazıya dökülmesi işlemine raporlama adı verilir. Çalışmada anlatılan deneyin hangi amaçla yapıldığını, nasıl uygulandığını, hangi sonuçların elde edildiğini merak eden okuyucunun nereye, nasıl bakacağını kolaylıkla bilmesini sağlamak amacıyla bilimsel araştırmalara belli bir standart getirilmiştir. Okuyucuların farklı yazım türlerinden kaynaklanan dikkat dağınıklığını önlemek ve bilimsel çalışmaların aynı biçimde olmasını sağlamak amacıyla raporlama işlemi belli başlı kurallara dayanır.

Bilimsel bir çalışmanın rapor hâline getirilmesinin standart bir yapıya kavuşması adına çalışma yapan Amerikan Psikoloji Derneği (American Psychology Association) bir kural çerçevesi hazırlamıştır. Bu kurallar hem bilimsel bir makalede olması gereken bölümler ve içerikleri bakımından hem de sayfa yapısı, yazı tipi vb. biçimsel özellikleri açısından uyulması gereken standartları içeren ve günümüzde birçok dergi veya yayın kuruluşları tarafından benimsenmiş kurallardır. Dernek bu kuralları kendi isminin baş harflerinden oluşan bir isimle, APA Yazım Kuralları olarak yayımlamaktadır.

Bu kurallardan ilki içerikte aynı bölümlerin yer almasıdır. Bilimsel rapor içerisinde aşağıdaki bölümler yer alır:

Başlık; bir çalışmayı en iyi özetleyen ve okuyucuyu karşılayan ilk bölümdür.

Özet; çalışmanın hangi amaçla yapıldığı, verilerin nasıl toplandığı ve analiz edildiği, uygulamanın nasıl ve kimlere yapıldığı, neler bulunduğu veya hangi sonuçlar elde edildiği bu bölümde kısaca anlatılmalı ve aradaki ilişki belirtilmelidir.

Giriş; çalışmanın çıkış noktasını oluşturan probleme değinildiği, çalışmanın nasıl yürütüleceğinin anlatıldığı, probleme ilişkin diğer çalışmalardan bahsedildiği, çalışmanın bağımlı ve bağımsız değişkenlerinin tanıtıldığı, araştırmanın amacı ile araştırma sorularının verildiği kısımdır.

Yöntem; çalışmanın nasıl yürütüldüğüne, verilerin nasıl toplandığına ve analiz edildiğine dair bilgilerin sunulduğu kısımdır.

Bulgular kısmında yönteme uygun bir şekilde yürütülen çalışmadan elde edilen verilerin analizi sonucunda ortaya çıkan istatistiksel sonuçlar paylaşılır.

Tartışma ve Sonuç; Bulgular kısmında elde edilen istatistiksel değerlerin ne anlama geldiği ve çalışmanın sonucunda ne ortaya çıktığı tartışma ve sonuç kısmında ortaya konulur

Kaynaklar; Çalışmanın yürütülmesi aşamasında faydalanılan bütün kaynaklar bu kısımda yazarlar dikkate alınarak alfabetik sıra ile listelenir.

Ekler; Çalışmanın ana bölümleri içerisinde verildiğinde akışı bozacak ve karışıklığa yol açacak büyüklükteki kısımlar ek olarak çalışmanın sonuna eklenir.

Rapor hâline getirilen bilimsel çalışma için ikinci kural ise yazıya dökülen içeriğin belli yazım kurallarına uymasıdır. En çok kullanılan yazım kuralları APA Yazım Kuralları'dır.

Bu kurallar içerisinde sayfa yapısı ve metin ayarları, istatistiksel ve matematiksel ifadelerin gösterimleri, tablo ve şekillerin yerleşimi başlık verilmesi, metin içerisinde kaynak gösterimi ve kaynakça listesinin hazırlanması işlemlerinin detaylarına yer verilmektedir.

Metin içerisinde kullanılan temel kaynak gösterimi yazar soyadı, yayımlanma yılı şeklindedir. Ör: (Kaban, 2015)

Kaynakça listesinin hazırlanmasında genellikle aşağıdaki kalıp kullanılır:

Soyad, A. A, Soyad, B., Soyad C. C., (Yıl). Çalışmanın başlığı. Yayımlanma detayları.