Emir Kipi Emr-İ Hazır, Emr-İ Gaib Nehy-İ Hazır, Nehy-İ Gaib

Arapçada emir kipi kavramsal açıdan iki kısımda incelenir. Bunlar “Emir” ve “Nehiy” kavramlarıdır.

Emir kipi, “Emr-i hâzır” ve “Emr-i gâib” olmak üzere iki kısma ayrılır. Emr-i hâzır, karşıdaki kişiye doğrudan bir şeyi yapmasını emretmektir. Emr-i gaib ise o anda orada olmayan bir kişinin bir şeyi yapmasını emretmektir.

Nehiy kavramına gelince, kendisiyle bir şeyin yapılmaması istenir. Nehiy kipi de “Nehy-i hâzır” ve “Nehy-i gâib” olmak üzere iki kısma ayrılır. Nehy-i hâzır, karşıdaki kişiye doğrudan bir şeyi yapmamasını emretmektir. Nehy-i gâib ise o anda orada olmayan bir kişinin bir şeyi yapmamasını emretmektir.

Sülasi fiillerde emr-i hazır kipi kurallı bir şekilde yapılmaktadır. Muhatab (II. şahıs) sıgasında alınan müzari bir fiilin başındaki müzarilik harfi kaldırılır. Ötreli bir elif أ veya esreli bir elif إ getirilir. Üç eril, üç dişil ve müfret (tekil), tesniye (ikil ) ve cemi (çoğul) olmak üzere altı kip şeklinde çekimi yapılır.

Nehy-i hazır müzari fiilin muhatab (II. şahıs eril) ve muhataba (II. şahıs dişil) sıgalarından yapılır. Müzari fiilin başına lam-ı nehiy denen ال harfi getirilir sonu cezim (sükun) yapılır. Altı sıga olarak çekimi yapılır.

Emr-i gaib, müzari fiilin gaib (III. şahıs eril) ve gaibe (III. şahıs dişil) kalıplarından yapılır. Fiilin baiına ل harfi getirilir ve sonu cezim yapılır. Nehy-i gaib, müzari fiilin gaib (III. şahıs eril) ve gaibe (III. şahıs dişil) kalıplarından yapılır. Fiilin baiına ال harfi getirilir ve sonu cezim yapılır. Her iki emir kipi de altı sıga hâlinde çekilir.

Diğer bütün mezit fiillerin emir kipleri de aşağı yukarı benzer kurallarla yapılır ve çekimlenir.