Çocuk Gelişiminde Ebeveynlik Eğitimi
Bebek Daha Doğmadan Ebeveynlik Eğitimi
Çoğu anne baba, anne baba olmayı hiçbir eğitim veya hazırlık olmaksızın, deneme yanılma yöntemiyle öğrenir. Bu dönemde, yeterince iyi anne baba olabilecek miyim? çocuğum sağlıklı olacak mı? hayatımdaki değişimlere uyum sağlayacak mıyım? gibi konularda kaygılar yaşanır. Bebek sağlığı, gelişimi ve anne babalıkla ilgili yeterli düzeyde bilgisi olan aileler, bu kaygıyı daha sağlıklı düzeyde deneyimler. Anne babalar bu süreçte yaşadığı değişimlere zamanla uyum sağlar ve her değişim dönemi, gelişmek için fırsattır. Bu sürecin kolaylaşması için ebeveynler: Bu dönemdeki hekim kontrollerini düzenli yaptırmalı, Doğum, doğum şekli, bebek bakımı ve ebeveynlik becerileri hakkında bilgi edinmeli, Bu dönem ile ilgili bilgi edinmek için uzmanlarla iletişim halinde olmalı, Bebeği olan ailelerle, duygularını paylaşmalı ve bilgi alışverişi içinde olmalı, Bebekle ilgili kaygı ve beklentilerini konuşmalı, Ev işleri ve bebek bakımı ile ilgili görevleri planlamalı ve iş bölümü yapmalı, Çocuk sahibi olmanın, çok sayıda zorluğu beraberinde getirmekle birlikte, özel ve heyecan verici bir yanının olduğunu da unutmamalıdırlar.
Bebeklik Döneminde Ebeveynlik Eğitimi
Sağlıklı iletişimde ailede tutarlılık olması, bebeğin kendini daha güvende hissetmesini sağlar. Ailedeki tutarsızlık sonucu dış dünyanın sürekli değişmesi, bebeğin çevreye uyum sağlamasında ve güven duymasında güçlük yaşamasına neden olacaktır. Anne bebek ilişkisindeki süreklilik, aynılık ve tutarlılık bebekte “güven duygusunun” temelini oluşturur. Bu dönemde ebeveynlik eğitiminin hedefleri: Bebeğin bakım vericiyle güven ilişkisi kurmasının sağlanmasına yönelik, gerekli bilgi ve tutumların kazandırılması (örn. emzirme eğitimi, bebek bakım eğitimi) Bebeğin bilişsel gelişiminin (örn. dil gelişimi, motor beceriler) sağlıklı sınırlar içinde sürdüğünü takip etme ve gerekli tedbirlerin alınmasına yönelik etkinlikler (örn. oyun eğitimi) Bebeğin kendi özdüzenleme becerilerinin (örn. dikkat, uyku-uyanıklık) gelişimine yönelik, ailelere bilgi ve tutumların kazandırılması Ebeveynlere bebeğin ruhsal ve bedensel risk faktörlerinin tespiti ve ortadan kaldırılmasına yönelik bilgi ve tutumların kazandırılmasıdır.
Oyun Çağı Döneminde Ebeveynlik Eğitimi
Bebeğin iç potansiyellerinin, ebeveynlerin bebekten beklentileriyle karşılaştığında kendilliğin gelişmeye başladığı düşünülmektedir. Annenin çocuğa yaklaşımı, onunla kurduğu ilişki bebeğin ihtiyaçlarını doğru algılayan ve uygun yanıtlar veren bir eşduyum (empati) özelliği taşıyorsa, anne bebeğin kendillik duygusunun gelişebilmesi için gerekli deneyimleri sağlayabilir. Bu nedenle erken çocukluk döneminde annenin empatik yaklaşımı anne-çocuk ilişkisinin sağlıklı bir şekilde gelişmesi bakımından oldukça önemlidir.
Okul Döneminde Ebeveynlik Eğitimi
Güvenli ve İlgi Çekici Bir Çevre Sağlamak
Çocukların, kendilerini keşfetme, deneme, araştırma ve becerilerini geliştirme olanağına sahip, ilgi çekici bir ortamının olması önemlidir.
Olumlu Bir Öğrenme Alanı Oluşturma
Ebeveynlerin çocuklarının öğrenmesine yardım edebilmesi için hazır bulunmaları gerekir ve ebeveynler çocukları için ulaşılabilir olmalıdır.
Tutarlı Disiplin Kullanma
Tutarlı disiplin; çocuklar yanlış davrandığında tutarlı olmak, hızlı davranmak ve onlara makul şekilde davranmayı öğretmek üzerine kuruludur. Tutarlı disiplinde sakin durmak ve problemli davranışa uygun, adil ve öngörülebilir yaptırımlar kullanmak önemlidir.
Çocuk Büyütmede Gerçekçi Beklentilere Sahip Olmak
Gerçekçi beklentiler, ebeveynlerle çocuklarının davranışlarının sebeplerine dair beklentileri ve inanışlarını keşfetmeyi böylece de çocuk yetiştirmede gerçekçi ve çocuğun gelişimine uygun hedefler belirlemeyi içerir.
Ebeveynlerin Kendine Zaman Ayırması
Ebeveynlik, anne babaların kendileri için hissettikleri iyilik halinden etkilenir. Ebeveynlerin de çocuklar gibi ihtiyaçları vardır. Anne babaların eğlenme, yalnız zaman geçirme, destek, birliktelik gibi kişisel ihtiyaçları karşılandığında ebeveynlik yapmak daha kolay hale gelir.
Ergenlik Döneminde Ebeveynlik Eğitimi
Ergenlik döneminde psiko-sosyal sorunların görülme olasılığı artmıştır. Aile içi etkileşim biçimi, özellikle ebeveynlerin tutumları ergenlikte ortaya çıkan psiko-sosyal sorunlarla oldukça ilişkili görünmektedir. Ergenlik sürecinde özerklik, kendilik, kimlik gelişimi, bilişsel, duygusal ve ahlaki gelişim, fiziksel ve cinsel gelişim gibi alanlarda aile önemli rol oynamaktadır. Ergene kendisini olabildiğince özerk hissettirecek derecede serbestlik sağlayan ancak riskleri yakından takip eden ve gerektiğinde müdahale eden bir ebeveynergenlik döneminde ebeveynlik sürecinde daha az sorun yaşayacaktır.