Okul Aile İş Birliği

Okul Aile İş Birliği ve Önemi

Gelişim sürecinde birey, “okul, aile ve çevre” olmak üzere üç ana faktörün etkisi altında kalmaktadır. Çocukların bilişsel ve sosyal gelişimleri açısından etkileri tartışılmaz ve sınırsız olan “okul” ve “aile” iki farklı dünya olarak değerlendirilmektedir. Bu iki kurum arasında yaşantı zincirleri kurarak, çocuğu ailesiyle bir bütün olarak ele almak eğitimin etkililiğini artırmaktadır (Canpolat, 2001; İnal, 2006; Kazak, 1998). Okul aile iş birliği geleceğe yatırım yapmak gibi değerlendirilmeli, uzun vadede hem çocuk hem de toplum açısından edinilecek kazanımlara ulaşmada tarafların sorumluluklarını yerine getirmeleri önemsenmelidir (Çatalkaya, 2020; Kazak, 1998). Erken yıllarda olumlu ebeveyn-okul ilişkileri erken akademik ve sosyal becerilen gelişmesi noktasında faydalıdır ve araştırmalar erken yaşlarda etkili şekilde uygulanan okul aile iş birliği programlarının çocukların ilerleyen yıllarda, okul yaşantısında olumlu davranış geliştirme, problem çözme, dil becerileri, akademik başarı sağlamalarında olumlu katkılar sağladığını ortaya koymaktadır. Başarının yanı sıra özgüven, okula ve öğretmene karşı olumlu tutum geliştirme de ailelerin eğitim sürecine dahil olmalarının katkıları arasında yer almaktadır (Decker & Decker, 2005; İlgar & Topaç, 2013; İnal, 2006; Ok, 2006).

Okul Aile İş Birliğini Geliştirme Yolları

Eğitimin çeşitli aşamalarında kurum, öğretmen ve ailenin anlayışına, beklentilerine göre okul aile iş birliğinin yöntemi ve sıklığı değişebilir (İşmen ve Yıldız, 1996). İş birliğini geliştirmede birçok uygulama yer alsa da temelde aynı amaca hizmet edilmektedir (Gomby, 2005). Okul aile iş birliğinde en çok yararlanılan uygulamalar veli toplantısı, bireysel- telefon- sosyal medya aracılığıyla görüşme, ev- veli ziyaretleri, yazışma, seminer- konferans vb. yoluyla bilgilendirme, aile eğitimleri, sosyal kültürel etkinliklerdir (Çatalkaya, 2020). Kurum tarafından düzenlenen programlar, yetişkinlere yönelik eğitim sınıfları oluşturma, ailelere yönelik atölye çalışmaları planlama okul geneli iş birliğini sağlamaya yönelik diğer çalışmalar arasında yer almaktadır (Çakmak, 2010; Graham-Clay, 2005). Ebeveyn ve öğretmenler arasında iletişimi kolaylaştıran araçlardan biri de ailelere katkı sağlayacak bilgileri içerecek şekilde hazırlanan broşürlerdir. Değişen teknoloji ile güncel iletişim araçları da kullanılabilmektedir (Ok, 2016). Bu anlamda aile ile iletişimde e posta, sosyal medya uygulamaları, web sitesi gibi internet temelli uygulamalar duyuru ve haberleşme aracı olarak tercih edilebilir, okul web sitesi gönderileri, e posta gibi teknolojik gelişmelerin iletişim kurmada sağladığı imkanlardan yararlanılabilir (İnal, 2006; Yıldız, 2013). Bunun yanı sıra çeşitli etkinliklerin yer aldığı ev ziyaretleri de her dönem için planlanabilir, iş birliği üst düzeye çıkarılabilir (İnal, 2006).

Okul Aile İş Birliğinin Etkileri

Okul aile iş birliğinin okul, öğretmen, aile ve çocuk açısından olmak üzere her grup için farklı etkileri olduğu söylenebilir. Akbaşlı ve Diş (2019), okul-aile iş birliğinin okul ortamına yararlarını belirlemeye çalıştıkları araştırmalarında iş birliğinin öğrenciye yararlarına ilişkin çocuklarda güven duygusunu artırma, çok yönlü gelişimi destekleme, çocukların daha tutarlı davranışlar sergilemesi yönünde katkıları olduğunu belirtmişlerdir. İş birliğinin okula yararları konusunda öğretmenler, disiplin sorunlarının azalması, kuruma finansman kaynağı sağlama, kurumun itibarını artırma, genel ihtiyaçların giderilmesinde etkili olduğunu; iş birliğinin öğretmene yararları konusunda motivasyonu arttırma, işleri kolaylaştırma, eğitim öğretim süreçlerini olumlu yönde etkileme, öğrenciyi yakından takip etme olanağı sunma konusunda katkısı olduğunu; veliye yararları konusunda ailelerin etkin katılımını sağlama, kuruma karşı güveni, ilgiyi artırma, ailelerin kurumun amaçları doğrultusunda güdülenmesini sağlama noktasında katkılar sağladığını; topluma yararlarına ilişkin toplumsal birliği sağlama, kendini tanıyan, üretken nesiller yetiştirme, kültür seviyesini artırma yönünde katkı sağladığını belirtmişlerdir.

Okul Aile İş Birliğini Engelleyen Durumlar

Okul aile iş birliğinin sistemli ve etkili şekilde yürütülebilmesine yönelik engeller okul, öğretmen, aileye ilişkin özelliklerden ya da okul ile aile arasındaki sosyal, kültürel ve ekonomik farklılıklardan kaynaklanabilir. Bu süreçte öğretmenler çocukların tek tip olmadığını aileler de çocuğunun eğitim ortamında yer alan tek çocuk olmadığını bilerek hareket etmelidir. (Gül, 2007; İnal, 2006). Anne ve babanın çalışıyor olması, işlerindeki yoğunluklar, zaman sıkıntısı, engelinin olması, anne ya da babanın kaybı, genç yaşta çocuk sahibi olma, küçük bir kardeşe sahip olma, ailede çocuğa verilen değer, ailenin değer yargıları, öğretmenlerin okul aile iş birliği konusunda bilgi yetersizliği, olumsuz tutumu, bu tür çalışmaları iş yükü olarak değerlendirmesi, okul yönetiminin iş birliğine sıcak bakmaması, işlerinin aksayacağını düşünmeleri okul aile iş birliğinde olumsuz etkenler olarak karşımıza çıkmaktadır (Kazak, 1998; Klein, 1999; Ok, 2016). Okulda gerçekleştirilecek faaliyetlerin kapsamı hakkında bilgi sahibi olmama, ebeveynlerle görüşme yapmak adına özel gün ve saat planlaması yapılmaması, onlara yeterli zaman ayırmama, toplantı saatleri hakkında geç bilgi verme, toplantı yerinin uygun olmaması gibi durumlar da iş birliği sürecini engellemektedir (Dolaman, 2015; Işık, 2007).