1982 Anayasası’na Göre Yürütme Organı I

Monist yürütme organında, yürütme yetkisinin tümü tek bir organa aittir. Monist yürütme, başkanlık sisteminde görülür. Düalist yürütmede, yürütme organı ikili yapıdadır. Yürütme yetkisi, devlet başkanı ile bakanlar kurulu arasında paylaştırılmış durumdadır. Düalist yürütme, parlamenter ve yarıbaşkanlık sistemlerinde görülür.

2017 Anayasa Değişikliği ile Cumhurbaşkanlığı hükûmet sistemi kabul edilmiş ve yürütme organı monist bir yapıya dönüşmüştür. Anayasamıza göre, yürütme yetkisi ve görevi, Cumhurbaşkanı tarafından, anayasaya ve kanunlara uygun olarak kullanılır ve yerine getirilir. Cumhurbaşkanı Devletin başıdır. Yürütme yetkisi Cumhurbaşkanına aittir.

Cumhurbaşkanı, kırk yaşını doldurmuş, yükseköğrenim yapmış, milletvekili seçilme yeterliliğine sahip Türk vatandaşları arasından, doğrudan halk tarafından seçilir. Cumhurbaşkanı seçilen milletvekilinin Türkiye Büyük Millet Meclisi üyeliği sona erer. Cumhurbaşkanının görev süresi beş yıldır. Bir kimse kural olarak en fazla iki defa Cumhurbaşkanı seçilebilir.

Cumhurbaşkanı, Devlet başkanı sıfatıyla Türkiye Cumhuriyeti'ni ve Türk Milletinin birliğini temsil eder; Anayasanın uygulanmasını, Devlet organlarının düzenli ve uyumlu çalışmasını temin eder. Yürütme yetkisi tümüyle Cumhurbaşkanına aittir. Cumhurbaşkanının görev ve yetkilerinin önemli bir kısmı Anayasa'nın 104. maddesinde düzenlenmiştir. Cumhurbaşkanı sahip olduğu yetkileri tek başına kullanabilir.

Cumhurbaşkanı, siyasi olarak halka karşı sorumludur. Cezai açıdan hem kişisel hem de göreviyle ilgili suçlarından dolayı sorumludur. Ancak yargılanabilmesi için soruşturma açılıp Yüce Divana sevk edilmesi gerekir.

Cumhurbaşkanı yardımcısı Cumhurbaşkanına vekâlet eder ve Cumhurbaşkanına ait yetkileri kullanır.

Cumhurbaşkanı yardımcıları ve bakanlar, milletvekili seçilme yeterliliğine sahip olanlar arasından Cumhurbaşkanı tarafından atanır ve görevden alınır.

Cumhurbaşkanı yardımcıları ve bakanlar, Cumhurbaşkanına karşı sorumludur.

Cumhurbaşkanı yardımcıları ve bakanlar hakkında görevleriyle ilgili suç işledikleri iddiasıyla, Türkiye Büyük Millet Meclisi üye tam sayısının salt çoğunluğunun vereceği önergeyle soruşturma açılması istenebilir.

Cumhurbaşkanı yardımcıları ve bakanlar, görevleriyle ilgili olmayan suçlarda yasama dokunulmazlığına ilişkin hükümlerden yararlanır.

Bakanlıkların kurulması, kaldırılması, görevleri ve yetkileri, teşkilat yapısı ile merkez ve taşra teşkilatlarının kurulması Cumhurbaşkanlığı kararnamesiyle düzenlenir.

İdarenin hukuka uygunluğunun, düzenli ve verimli şekilde yürütülmesinin ve geliştirilmesinin sağlanması amacıyla, Cumhurbaşkanlığına bağlı olarak kurulan Devlet Denetleme Kurulu, Cumhurbaşkanının isteği üzerine, tüm kamu kurum ve kuruluşlarında ve sermayesinin yarısından fazlasına bu kurum ve kuruluşların katıldığı her türlü kuruluşta, kamu kurumu niteliğinde olan meslek kuruluşlarında, her düzeydeki işçi ve işveren meslek kuruluşlarında, kamuya yararlı derneklerle vakıflarda, her türlü idari soruşturma, inceleme, araştırma ve denetlemeleri yapar.

Yargı organları, Devlet Denetleme Kurulunun görev alanı dışındadır.