Ambalaj Tasarımında Yeni Yaklaşımlar

Günümüz tüketicilerinin arzusu, eğlenceli ve hesaplı bir alışveriştir.

Ürün kullanıldığında geriye kalan ambalajların ise farklı bir amaçla kullanılabilmesi, tüketicinin satın alma kararını etkileyen önemli detaylardır.

İkinci bir amaca hizmet eden bu yenilikçi ürün ambalajları, ürünün diğer ürünlerle olan rekabette öne çıkmasına olanak tanıyan, fark edilir ve eğlenceli ambalaj tasarımlarıdır.

Ambalaj Tasarımında Yeni Yaklaşım Türleri

Alışılmış ve sıradan ambalajların yerine inovatif, eğlendiren, ikinci kullanım alanı olan, dönüştürülebilir, sıra dışı interaktif ambalajlar tüketicide olumlu yönde satın alma kararlılığı sağlayacaktır. Ambalaj tasarımında yeni yaklaşım türleri örnekleriyle aşağıda verilmiştir.

İnovatif ve Sürdürülebilir Ambalajlar

• İnovatif ambalajlar, yenilikçi ambalajlardır.
• İnovatif ambalajlar, sürdürülebilir ambalaj özelliği de taşımalıdır.
• Bir ambalaj çevreye zarar veriyorsa o ambalaj sürdürülebilir inovatif olarak değerlendirilemez.
• Sürdürülebilir ambalajlama; çevreye minimum etki edecek ambalaj çözümlerine yönelmek, tedarik etmek, geliştirmek ve kullanmaktır.
• Ambalajların ürün kullanıldıktan sonra farklı bir alanda kullanılmaya devam etmesi önemlidir. Çünkü bu durum tüketicide tek alışverişte iki fayda satın aldığı hissi uyandırarak, ürüne muadillerinden daha fazla para vermeye gönüllü olmasını sağlamaktadır.

İnteraktif Ambalajlar

Geleneksel ve alışılmış ambalajlar yerine, kullanırken eğlenebileceği, hareketli ve sıra dışı interaktif ambalajlar, tüketicide satın alma noktasında olumlu yönde kararlılık oluşturmasını sağlayacaktır.

İnovatif ambalajlar yenilikçi ambalajlar olarak tanımlanırken, interaktif ambalajlar da bir inovatif ambalaj olmakla birlikte, tüketici ile etkileşime girebilmektedir.

Her zaman telefon ya da tablet gibi bir araca ihtiyaç duymazlar.

Kimi zaman da etkileşimi dijital yollarla (artırılmış gerçeklik) kuran interaktif ambalajlar da vardır.

Artırılmış Gerçeklik Kullanımları

Artırılmış gerçeklik; bilgisayar tarafından üretilen görüntü, animasyon, ses gibi dijital verileri, akıllı telefon, tablet ya da sanal gerçeklik gözlükleri yardımıyla, mevcut ortama gerçek zamanlı yeni bir ortam entegre ederek, bir algı ortamı oluşturur.

Sanal gerçeklik ve artırılmış gerçeklik kavramları birbirine karıştırılmamalıdır.

Artırılmış gerçeklik tüketicinin etkileşimine izin vermektedir.

Tüketicilerin markaya ve ürüne karşı sempati duymasını sağlayarak ürünü satın aldırır.

Akıllı Ambalajlar (Smart Packaging)

Akıllı etiketler olarak da bilinen bu teknoloji, çalışma prensiplerine göre indikatörler (göstergeler), sensörler ve radyo frekanslı tanıma (RFID) sistemleri (veri taşıyıcılar) olarak sınıflandırılabilirler.

İndikatörler (Göstergeler)

Ambalajın içine ya da dışına entegre edilmiş çeşitli indikatörler, hem tüketicinin satın aldığı ürünün tazeliğini ve güvenilirliğini ölçmektedir.

Ambalajlarda en sık karşılaştığımız indikatör türleri “zaman sıcaklık / tazelik indikatörü” ve “renk indikatörü” dür.

Renk değişimi yardımıyla, ürününün ne zaman ambalajlandığı ne kadar süredir içinde olduğu, bozulma süresi ve et balık gibi ürünlerin tazelik durumu hakkında bilgi vermektedir.

Sensörler

Sıcaklık ve nem algılama sensörleri, üründe kalite ve kalite sağlama konusunda önemli bir rol oynar.

Akıllı sensörler hem üreticiyi hem de tedarikçi ve tüketiciyi koruma altına alan ambalaj eklentileridir.

Barkod ve QR kodlar

Barkod, optik okuyucular marifetiyle kodlanmış bir takım veriye ulaşım sağlayan bilgi kodlama teknolojisidir.

Barkodlar, veri taşıyıcıların en ucuz ve en yaygın olan biçimidir. İki farklı barkod çeşidi bulunmaktadır.

Dimensional (1D / 1 Boyutlu) ve Dimensional (2D / 2 Boyutlu) barkodlar olmak üzere iki çeşittir.

1D barkodlar; doğrusal barkodlar ya da UPC barkod olarak da adlandırılmaktadır. 2D Barkodlar ise; QR kod olarak da bilinen daha karmaşık bir yapıdır.

Doğrusal barkodlar 20 karakter tanımlarken, QR kodlar 4000 karakter kodlayabilmektedir.

RFID Etiketler

“Radyo Frekanslı Tanımlama” etiketleri, radyo frekansı sinyali ileten mikroskobik bir çipe sahip, baskılı antenlerdir.

RFID etiketler ambalajın dijital mührüdür. Hırsızlık ve deformasyona karşı ürünü ve tüketiciyi korur.

Akıllı ambalaj donanımlarından olan RFID etiketlerinin bir türü de NFC (NearField Communication / Yakın Alan İletişimi)’dir. Akıllı telefon ambalaja yaklaştırılarak bilgiye ulaşım sağlanır.

Yenilebilir Ambalajlar

Yenilebilir ambalajlar; polisakkarit, lipit ve protein gibi biyolojik yapılarına göre kategorize edilirler.

Ambalaj ürün ile tüketilir ve çevresel atığa neden olmazlar, bileşenlerin doğal olması sebebiyle doğaya zarar vermezler, nem kaybını azaltıp, beslenme değerini yükseltirler, fiziksel baskılara karşı koruyucudurlar.

Uygulama maliyeti fazladır, uygulanacak materyal sayısı kısıtlıdır, tüketici gurubu tarafından yeterince tanınmamaktadır, çoğunlukla ikinci bir ambalaj malzemesine ihtiyaç duyarlar.

Bu filmlerle kaplı yenilebilir gıda paketleme inovasyonun ise beş kategorisi vardır. Bu kategoriler aşağıda sıralanmıştır.

Gıdaya sarılı gıda, gıdaya saran, yenilebilir/biyolojik olarak parçalanabilir ambalaj, içeceğiyle birlikte yenen ambalaj, kaybolan ambalaj, hızlı servis restoranlarında servis edilen yenilebilir ambalaj.

Ambalajın Yeni Kullanım Alanları

Akıllı paketlemenin tercih edildiği günümüz dünyasında, bu işlemi mümkün kılan başlıca paketleme endüstrisi trendleri var olmuştur. Bunlardan en önemlileri ise aktif paketleme ve nanoteknolojidir.

Ayrıca COVID-19 salgınların insanları evlerinde tutması, çevrimiçi alışverişi artırmış ve bu durum ciddi bir atık sorununu da beraberinde getirmiştir.

Bu nedenle yeni girişimler, ambalajların biyolojik olarak parçalanabilmesi, geri dönüştürülebilir ve yenilebilir olmasından yanadır.

Aynı zamanda 3D baskı ve robotik paketlemenin sisteme dahil edilmesi, paketleme süreçlerini basitleştirmiş ve maliyetin düşmesine neden olmuştur.

Bu noktada ambalajın, inovatif, etkileşimli ve sürdürülebilir olması önem taşımaktadır.