İstatistiklerle Aile Kurumu

Sosyal gerçekliği en görünür kılma yollarından biri olan istatistikler, hem bilgi vermesi, hem de gelecek dönem için projeksiyonlar sağlaması açısından oldukça önemlidir. Özellikle de durum tespit edilmesi ve saptanan sorunlara ilişkin politikalar geliştirilmesi ve bu konularda çalışmalar yapılması için ilk adımı oluşturan istatistiksel bilgi, aile kurumu incelemelerinde de son derece önemlidir. Bu bölümde istatistiklerle aile kurumuna ilişkin veriler daha görünür hâle getirilecektir.

Dünyada Aileye İlişkin İstatistiksel Göstergeler

Dünyada aile kurumuna ilişkin istatistiksel göstergeler denildiğinde ilk akla gelen istatistiklerden biri nüfus artışı ve bunun ülkelere göre değişimidir. Doğal afetler, savaşlar, kıtlık gibi nedenlerle değişim gösteren nüfus ve nüfus artışının, 1900’lü yıllardan günümüze kadarki süreci düşündüğümüzde, özellikle II. Dünya Savaş’ından sonra yükselişe geçtiği söylenebilir. Savaş sonrası yıkımın etkilerini azaltmada ve kalkınmada önemli görülen mekanizmalardan biri olan nüfus artışı, belirli dönemlerde ülkelerin politikalarına da yansımaktadır. Özellikle son yıllarda gelişmiş ülkelerin “yaşlanan nüfus” problemi, bu konuda ülkeleri aile politikalarında nüfus artışını sağlamaya yönelik teşviklere götürmektedir. Dünyada nüfus artışı özellikle gelişmiş ülkeler açısından bir sorun oluşturmaktadır. Bu ülkelerde evlilik ve doğum oranlarının düşmesi gelecekte toplumun yaşlanması sorununu beraberinde getirecektir. Gelişimiş ülkeler içerisinde Japonya, Almanya, Rusya gibi ülkelerde nüfus artış hızının çok düşük olduğu görülmektedir.

Türkiye'de Aileye İlişkin İstatistiksel Göstergeler

.Türkiye'de nüfusun yaşlanması günümüzde bir problem olarak görülmesede, eğer nüfus artışı şimdiki gibi olursa 2075 ve sonrasında yaşlı nüfusun toplam nüfus içindeki oranının %25'in üzerinde olacağı tahmin edilmektedir. Bu ise nüfusun yaşlanmasının gelecekte Türkiye için de bir problem alanı olabileceğini göstermektedir.

Türkiye'de aile kurumu istatistiklerle incelendiğinde, aile kurumundaki değişim daha net görülmektedir. Örneğin geniş aile yapısından, çekirdek aile yapısına geçiş yıllar içerisinde daha da hızlanmış ve günümüz itibarıyla çekirdek aile oranı, geniş aileden daha yüksek oranlara ulaşmıştır.

Boşanma ise aile kurumu açısından önemli bir sorun alanıdır. Özellikle son yıllarda boşanma oranlarındaki ciddi artış, aile politikalarını da etkilemiş ve eşler arası iletişim ve aile içi ilişkier konusunda aile danışmanlığı ve evlilik danışmanlığı gibi uygulamaların daha da güçlendirilmesi yönünde kararlar alınmıştır.

Toplumsal cinsiyet eşitliği konusunda hâlâ eşitsizliklerin olduğu Türkiye'de buna ilişkin yasal düzenlemeler, stratejik planlar yapılmasına rağmen, zihniyet dönüşümü sağlanamadığı için sorunlar devam etmektedir. Ancak bunların da yıllar içerisinde göreli bir gerileme gösterdiği söylenebilir.

Aile kurumu açısından bir başka önemli husus ise engelliliktir. Gerek devlet tarafından yapılan düzenlemeler, gerekse kamusal alandaki iyileştirmeler engelli bireyin hem aile, hem sosyal, hem de iş yaşamını kolaylaştırma yönündedir. Ancak bu konuda gelecek dönemler için daha yapılacak çok şey olduğu da bir başka gerçektir.

Türkiye’de Aile ve Sosyal Politikalar Bakanlığı Engelli ve Yaşlı Hizmetleri Genel Müdürlüğüne bağlı 108 huzurevi bulunmaktadır. Bunun dışında özel ya da farklı kurumlarca açılmış de düşündüğümüzde, gelişmiş ülkelerdeki kadar yaygın olmasa da Türkiye’de de huzurevlerinin bir ihtiyaç alanı olarak görüldüğünü söyleyebiliriz.

Türkiye’de Aile Yapısı Araştırması’nın, kişilerin yaşlılık dönemini nerede geçirmek istedikleri konusundaki veri sonuçlarını incelediğimizde ise, çok yüksek olmasa da (%9.1) huzurevinde yaşamak istediğini belirten kişiler bulunduğunu görürüz. Bunu söyleyenlerin yaşadıkları yere baktığımızda ise, kentte yaşayanlarda huzurevinde yaşarım diyenlerin oranının (%10.7), kırsal alanda yaşayan ve huzurevinde kalırım diyenlerin (%4.6) iki katı olduğunu görürüz. Ancak kırsal alanda yaşayanların huzurevinde kalırım demesi de aslında önemli bir bulgudur.

Geleneksel yaşam alanlarındaki dönüşüm açısından değerlendirebileceğimiz bu oranlar, Türkiye’de aile kurumunun işlevleri açısından değişim geçirdiğinin bir göstergesi olarak düşünülebilir