Dünyada ve Türkiye’de Aile Politikaları

Bir toplumda çevresel faktörlerle insanların artık çocuk sahibi olamayacaklarını, sadece var olan nüfusun dünya üzerinde bir yaşam sürdürdüğünü düşünün. Yaşlılar gittikçe yaşlanıyor, çalışan ve üreten genç nüfus yaşlanıyor ve arkadan gelen, onların yerini alacak bir kuşak bekleniyor, ama yok. Çünkü yeni doğumlar yok. Acaba bu senaryonun sonunda nasıl bir dünya olurdu? Dünyada insanlığın geleceği ne kadar daha sürerdi? Biraz fazla bilim kurgu oldu değil mi? Son yıllarda birçok gelişmiş toplumun yaşlanan nüfusa çözüm olabilecek aile politikaları uygulamalarının amacı, aslında bu kadar ütopik olmasa da, yaşlanan nüfusun yerini alacak genç nüfus sayısındaki azalışa önlem alabilmektir. Bu sadece bir nüfus sorunu değil, aynı zamanda ülkelerin üretkenliği ve sosyal refah düzeyi ile ilişkilidir.

Bu bağlamda aile kurumu genellikle toplumun geleceği olarak düşünüldüğünden, hem aile kurumunun devamlılığı, hem de aile kurumundaki değişiklikler son derece önem taşımaktadır. Toplumun temel yapı taşlarından olan aile kurumu, toplumsal ve kültürel faktörlerden en çok etkilenen ve bu faktörleri en çok etkileyen kurumlardan biridir.

Sosyal değişmenin adeta kaçınılmaz olduğu günümüz toplumlarında aile kurumu da bu değişmeden etkilenmektedir. Aile kurumundaki değişim kimi zaman kendiliğinden, kimi zaman da devlet tarafından uygulamaya konulan politikalar ile gerçekleşebilmektedir.

Bir ülkede aile politikasının olup olmaması, aile politikasının içeriği ve aile politikasının uygulanma biçimi ülkelere göre farklılaşmaktadır. Bu farklılığın temelinde ise ülkede aile kurumuna bakış ve aile kurumundan beklentiler vardır. Aile kurumundan bir beklentisi olmayan ya da aile kurumunu ve evlilik birlikteliğini kişinin özel alanı olarak gören ülkeler aile politikaları konusunda kısmen daha geri planda kalmaktadır. Aile kurumunu toplumun geleceği ve toplumun temel yapı taşı olarak gören ülkeler ise birçok alanda aile politikaları geliştirmekte ve uygulamaktadır.

Aile politikaları, aile kurumu kapsamında yaşanan sorunlara çözüm üretebilme, bunlarla ilgili önlem alma, iyileştirme yapma ve ailenin görev tanımı içinde olan alanlarda aileye destek olabilecek yeni yapılanmaları oluşturma ve geliştirme şeklindeki bir içerikten söz edilebilir.

Dumon aile politikalarının uygulama alanları konusunda üç alan belirlemiştir: (1) Güçlendirme politikaları, (2) aile hayatını geliştirmek amacıyla sunulan hizmetlere yönelik politikalar ve (3) ailenin yerini tutabilecek önlemler alma kapsamında kurumsal yapıların oluşturulmasına yönelik politikalar.

Uygulanan politika ile ülkelerin hem gelir düzeyleri hem de aileye atfettikleri anlamın nasıl benzerlik gösterdiği de izlenmiştir.

Aile politikalarının ülkenin koşulları ve toplumun geleceğine ilişkin aile kurumuna atfettikleri anlama da bir şeklide vurgu yapılmaktadır. Şimdi bunlardan örnekler verelim:

İngiltere’de, aile politikaları çocuk yoksulluğu ve tek ebeveynli ailelerin, Avusturya, İspanya , Malezya ve Japonya’da doğurganlık oranı, Pakistan, Malezya ve Fas’ta çocukları ve gençleri koruma yönünde politikalar olup, özellikle bağımlılık yapan internet konusunda tedbirler alınmaktadır.

Türkiye’de aile politikalarını genel olarak düşündüğümüzde bunun, aile ve kadın erkek eşitliğine yönelik yasal düzenlemeler,

Toplumsal cinsiyet eşitliği, kadının iş yaşamına katılımı, şiddetle mücadele ve engelli bireylerin dezavantajlı konumlarını giderme gibi başlıklar altında toplanması mümkündür.