Aile Danışmanlığında Uygulama Süreci ve Danışman Nitelikleri

Terapötik Beceriler

Rogers (1957) ve Truax ve Crakhuff (1967), danışmanlar arasında empatik anlayış, koşulsuz olumlu saygı ve doğru iletişimin gerekli olan beceriler olduğunu belirtmiştir. Daha sonra Carkhuff (1969) danışmanlar arasında gerekli olan dört beceriye somutluk, kendini açıklama, yüzleşme ve anlık olmayı da eklemiştir.

Kişisel Nitelikler ve Beceriler

İnsanı iyi bir danışman yapan bazı ortak özellikler vardır. İyi bir danışmanın kişisel özellikleri anlayış, sempatik tutum, samimiyet, mizah anlayışı, istikrar, sabır, objektiflik, samimiyet, dokunma, adalet, hoşgörü, temizlik, sakinlik, ferahlık, nezaket, hoşluk, sosyal zekâ ve duruşu içermektedir.

Kişiler Arası Beceriler

Egan (2002) empati, saygı, gerçeklik ve danışanın güçlenmesinin ve öz sorumluluğunun teşviki gibi nitelikleri sıralamıştır.

Nesnellik Becerileri

Danışmanın, danışanın hayatının ve dünyasının bir parçası olduğunda bile nesnel olması gerekir. Cormier ve Hackney (2005)'e göre, bir danışma oturumu süresince danışana tepki vermek, desteklemek ve empati kurmak için danışmanın dinleme, anlama, ilişki kurabilme, düşünebilme, bağlantıları ve çelişkileri tanımlayabilme becerilerinin olması gerekmektedir.

Kültürel Yeterlilik Becerileri

Danışmanlar kültürel meselelerle ilgilenebilecek kültüre özel danışma sağlayabilecek beceriler geliştirmelidirler. Belirli bir kültür için kültürel yetkinlik, birinin başka bir kültürde de başarılı olacağı anlamına gelmez. Burada, kişinin ailesini daha iyi anlayabilmesi için danışanın kültürünü daha iyi anlaması gerekir.

Aile Danışmanlığında Danışmanların Terapötik Becerileri

Aile danışmanlığında psikolojik danışmanlarının terapötik becerileri arasında empati, saygı, ilgilenme, sıcaklık ve kabul, gerçeklik, etki, olumlu düşünceler, merak, yorum yapma, güçlendirme, aktif dinleme, yansıtma, yüz ifadeleri, göz teması kurma, vücut pozisyonu ve seçici dikkat yer almaktadır.

Aile Danışmasında Kullanılan Özel Teknikler

Aile Danışmasında içgörüden aksiyona geçiş, modelleme, prova ve güçlendirme, etkili ödev görevleri, danışanın direnci ile başa çıkmak, danışanlarla hedef belirleme, aşamalı maruz bırakma, tepki gecikmesi veya önleme, günlük tutma, gevşeme tekniği, cathartik çalışma, rol oynama, psikodrama, sosyodrama ve hayalleri kullanma kullanılan özel tekniklerdir.

Aile Danışmasında Terapötik Süreç

Hipotez Kurma

Aile danışmanı danışanlarla iletişime geçmeden önce sekreter aracılığıyla elde edilen bilgilerden ilk hipotezi oluşturmaya başlar. Hipotez süreçte danışman’a klavuzluk etme, elde ettiği bilgileri toparlama ve yönlendirmede destek olur.

Psikolojik Danışma Sürecinde Soru Sorma

Aile danışmasında, danışman aile üyelerine ilişkin doğrusal, döngüsel, stratejik, istisnai başa çıkma, mucizevi ve ölçeklendirme soruları sorabilir. Bu sorular ile aile üyelerinin sorunlarına ilişkin farkındalık kazanması amaçlanır.

Değerlendirme Sözleşmesi

Değerlendirme sözleşmesi, danışmanı ve danışanları beklentileri açıklığa kavuşturmak ve birlikte çalışmak üzere bir anlaşmaya varmaktır.

Aile Danışmasının Evreleri

Aile Danışmasının İlk Evreleri

Aile danışması, aile ile danışman arasında ilk iletişimin olduğu anda başlar. Genellikle ilk bağlantı bir aile üyesinin danışman’a telefon etmesiyle başlar. Telefonda aileden kısa bilgiler alınarak tüm ailenin katılacağı bir randevu ayarlanır (Nazlı, 2014). İlk oturumlarda öncelikle aile üyeleriyle ilişki kurma ve terapötik ittifak oluşturmaya özen gösterilmelidir.

Yapılandırma

Danışman aileye seansların haftada bir veya iki defa olacağını ve her seansın yaklaşık bir saat süreceğini açıklamalıdır. Danışman, tüm ailenin oturumlara katılması ve aynı konuya odaklanması gereğini vurgulamalıdır. Ayrıca gizlilikle ilgili bilgilerde verilmelidir.

Hedeflerinin Tanımlanması

Hedefler, “Bu tedavinin sonunda ne elde etmek isterim?” ve "Aile içerisindeki sorunları gidermek için ailede yapılması gerekenler nelerdir?" gibi soruların cevabıdır. Aileler ve çiftler, aile danışmasına olumsuz hedeflerle gelebilirler.

Genogram

Genogram, bir ailedeki insanlar ve örgütlenme biçimleri hakkında klinik bilgiler içeren bir aile ağacıdır. Genogram yapım süreci, ilk aile değerlendirme oturumlarına rutin olarak dâhil edilebilir. Tüm aile üyelerinin çizildiği gibi görmelerini sağlayacak şekilde bir genogram oluşturmak faydalıdır.

Aile Danışmasının Orta Evreleri

Aile danışmasının orta evreleri değişimin yaşadığı bölümlerdir. Danışmanın etkili olması için ailenin değişimler geçirmesi gerekmektedir. Bu evrede değişimler birinci dereceden ve ikinci dereceden olmak üzere ikiye ayrılabilir.

Aile Danışmasının Sonlandırılması

Aile danışmanın sonlandırma aşamasında amaçlara ne kadar ulaşıldığı, aile üyelerinde görülen değişimler, ileride beklenilen sorunlar, izleme çalışmaları hakkında bilgi verilir.