Özel Gereksinimlilere Hizmet Veren Kurumlar

Millî Eğitim Bakanlığının Hizmetleri

Millî Eğitim Bakanlığı kendisine bağlı rehberlik ve araştırma merkezleri, erken çocukluk ve okul öncesi eğitim kurumları, üç kademeden oluşan özel eğitim merkezleri (okulları), ilköğretim, ortaöğretim ve yüksek öğretim düzeyindeki eğitim kurumları ve yaygın eğitim kurumları aracılığıyla özel gereksinimli bireylere yönelik özel eğitim ve danışmanlık hizmetlerini yürütmektedir.

Rehberlik ve Araştırma Merkezi Müdürlükleri

Özel gereksinimli bireylerin ve ailelerinin alacakları eğitim hizmetlerinin ilk ayağı olan Rehberlik ve Araştırma Merkezleri İl veya ilçelerdeki rehberlik hizmetleri ile özel eğitim hizmetlerinin planlanması, koordineli bir şekilde yürütülmesi, sunulan hizmetlerin izlenmesi ve değerlendirilmesinin sağlanması amacıyla faaliyet yürüten rehberlik ve araştırma merkezleri; rehberlik hizmetleri bölümü ile özel eğitim hizmetleri bölümünden oluşur.

Erken Çocukluk Döneminde Özel Eğitim Hizmetleri

Erken çocukluk dönemindeki özel eğitim hizmetleri, 0-36 aylık özel gereksinimli çocuklara yönelik ve ailenin bilgilendirilmesi ve desteklenmesini de içerecek şekilde yürütülen bir hizmettir.

0-36 aylık özel eğitim ihtiyacı olan çocuklar için erken çocukluk dönemi eğitim hizmetleri il veya ilçe özel eğitim hizmetleri kurul kararı ile özel eğitim okulları, okul öncesi eğitim kurumları, bünyesinde ana sınıfı bulunan eğitim kurumları ile çocuk ve ailenin ihtiyaçları doğrultusunda evlerde de yürütülür.

Okul Öncesi Dönemde Özel Eğitim Hizmetleri

Okul öncesi dönem 36-66 arası ayları kapsamaktadır. Okul öncesi eğitim kurumları; anaokulu, anasınıfı ve uygulama sınıflarından oluşur.

Okul öncesi eğitim, okullara kayıtların yapıldığı eylül ayı itibarıyla 36 ayını tamamlayan özel gereksinimli çocuklar için zorunludur.

Okul öncesi eğitim kurumlarına yönlendirilen 36-71 aylık özel gereksinimli çocuklar tam zamanlı kaynaştırma eğitimi yoluyla bu kurumlardaki eğitimlerini sürdürürler.

Kaynaştırma Eğitimi

Kaynaştırma eğitimi, Özel eğitim ihtiyacı olan bireylerin her tür ve kademede diğer bireylerle karşılıklı etkileşim içinde bulunmalarını ve eğitim amaçlarını en üst düzeyde gerçekleştirmelerini sağlamak amacıyla bu bireylere destek eğitim hizmetleri de sunularak akranlarıyla birlikte tam zamanlı ya da özel eğitim sınıflarında yarı zamanlı olarak verilen eğitimdir.

Özel Eğitim ve Rehabilitasyon Merkezleri

Özel eğitim ve rehabilitasyon merkezi, özel eğitim değerlendirme kurulları tarafından yapılan eğitsel değerlendirme ve tanılama sonucunda destek eğitimine ihtiyacı olduğu belirlenen engelli bireylere destek eğitimi hizmeti veren özel öğretim kurumudur.

Özel eğitim ve rehabilitasyon merkezlerinde, özel gereksinimli bireylere bireysel eğitim, bireysel ve grup eğitimi veya grup eğitimi verilmektedir. Ayrıca, ailelerin merkezdeki eğitimlere aktif katılımını sağlamak için aile eğitimi ve danışmanlığı hizmeti de sunulur.

Evde Eğitim Hizmetleri

Zorunlu öğrenim çağındaki özel eğitim ihtiyacı olan öğrencilerden sağlık problemi nedeniyle en az on iki hafta süreyle örgün eğitim kurumlarından yararlanamayacağı ya da yararlanması durumunda sağlığı açısından risk oluşturacağı en az birisi ilgili daldan olmak üzere üç uzman tabip tarafından düzenlenmiş Durum Bildirir Sağlık Kurulu Raporu’nda belirtilen öğrencilere velinin yazılı talebi ve Özel Eğitim Değerlendirme Kurulu Raporu ile il veya ilçe özel eğitim hizmetleri kurulunun planlaması doğrultusunda ders yılı içinde evde eğitim hizmeti verilebilir.

Hastanede Eğitim Hizmeti

Sağlık problemi olan ve bu probleminden dolayı sağlık kuruluşlarında yatarak tedavi görmek zorunda kalan özel gereksinimli öğrencilerin yararlandığı hastanede birleştirilmiş sınıf uygulaması şeklinde sunulan eğitim hizmetidir.

İlköğretimde ve Ortaöğretimde Özel Eğitim Hizmetleri

Özel gereksinimli bireyler zorunlu eğitim olan ilköğretim ve ortaöğretim süreçlerine ilişkin eğitimlerini yetersizlik durumlarına göre Özel Eğitim Değerlendirme Kurulu’nun raporu ve il/ilçe milli eğitim müdürlüklerinde oluşturulan Özel Eğitim Hizmetleri Kurulu’nun kararı ile öncelikli olarak yetersizliği olmayan akranlarıyla birlikte kaynaştırma yoluyla almaları esastır.

Yükseköğretim Kurumlarının Hizmetleri

Yükseköğretim Kurumları Engelliler Danışma ve Koordinasyon Yönetmeliği’nden de anlaşılacağı üzere; “Yükseköğretim Kurulu Engelli Öğrenciler Komisyonu” ve “Engelli Öğrenciler Danışma ve Koordinasyon Birimi” Yükseköğretim Kurulu bünyesinde, “ÖSYM Engelli Öğrenciler Danışma ve Koordinasyon Birimi” ÖSYM bünyesinde ve son olarak da “Yükseköğretim Kurumları Engelli Öğrenci Birimleri” ise üniversite rektörlüklerinin bünyesinde oluşturulan komisyon ve birimlerdir.

Aile Çalışma ve Sosyal Hizmetler Bakanlığının Hizmetleri

Aile, Çalışma ve Sosyal Hizmetler Bakanlığı özel gereksinimli bireylere sunmuş olduğu hizmetlerin başında sosyal hizmete ilişkin uygulamaları gelmektedir. Sosyal hizmet uygulamalarının gerçekleştirilmesi, özel gereksinimli bireylere ve ailelerine yönelik ilgili kurum ve kuruluşlarla iş birliği içerisinde koruyucu, önleyici, geliştirici, destekleyici ve danışmanlık merkezli sosyal hizmetlerin, il ve ilçe merkezlerinde oluşturulan sosyal hizmet merkezlerinde görevli sosyal hizmet uzmanlarıyla yürütülmektedir. Sosyal hizmet uygulamalarında amaç, özel gereksinimli bireylerin sosyal yaşama daha aktif ve etkin katılımlarını sağlamaktır.

Aile, Çalışma ve Sosyal Hizmetler Bakanlığı Engelli ve Yaşlı Hizmetleri Genel Müdürlüğünün bakıma muhtaç özel gereksinimli bireylere yönelik sunduğu hizmetler şunlardır: Bakım hizmeti, evde bakıma destek hizmeti, rehabilitasyon hizmeti ve aile danışmanlığı hizmeti.

Belediyelerin Hizmetleri

Belediyeler engelli bireylere yönelik hizmet vermek üzere yasal düzenleme gereği engelli merkezleri oluşturmaktadırlar.

Belediyelerin bünyesinde oluşturulan bu engelli merkezlerinin faaliyetleri arasında “engellilerle ilgili bilgilendirme, bilinçlendirme, yönlendirme, danışmanlık, sosyal ve mesleki rehabilitasyon hizmetleri vermek” sayılabilir.