Stratejik Aile Danışmanlığı

Stratejik kuramın ortaya çıkışında şizofreni hastaları ve aileleri ile yapılan iletişim çalışmaları etkili olmuştur. Kuramın iki farklı okul temsilcisi bulunmaktadır. Bu okulların en bilinen temsilcileri Paul Watzlawick, John Weakland, Jay Haley ve Cloe Madanestir. Kuramın oluşumunda kendisi de terapist olan Milton Erickson’un görüşlerinden etkilenilmiştir. Kuram aile üyelerinin sorunun kaynağı olarak gösterilmesinin aileleri suçlu hissettirerek süreçte direnç yaratabileceği gerekçesiyle kabul etmemiş ve sorunun kaynağını aile yapısında meydana gelen işlevsiz hiyerarşiler ile fonksiyonlara dayandırmıştır. Bu görüşten hareketle stratejik kuramda aile üyeleri sorunun kaynağı olmaktan çok iletişim sorunları yaşayan bireyler olarak değerlendirilmektedir. Aile her bir üyenin konumunu belirten ve rollerin tanımlandığı hiyerarşiler düzenine göre hareket etmekte ve fonksiyonlarını bu görevlere göre yürütmektedir. Hiyerarşinin üst basamağında ebeveyn bulunmaktadır. Ebeveyn çocuk arasındaki hiyerarşik düzende görülen bozulmalar sorun ve çatışma oluşturmaktadır. Ayrıca hiyerarşide meydana gelen bu bozulmalar aile üyelerinde fonksiyonsuzluğa neden olmakta ve üyeler arası çatışmaların yoğunluğunu arttırmaktadır. Kuramda iletişim ağının yeniden yapılandırılması ve hiyerarşik düzene olan farkındalık ile işlevsel aile yapısının yeniden oluşturulmasının mümkün olduğu ifade edilmektedir.

Stratejik aile danışmanları aile yapısındaki kimi davranış formları ile kuralları aile hakkında bilgi sahibi olmak için kullanmaktadır. Aile kuralları, aile dengesi, karşılık ve döngüsel nedenselik gibi kavramlar aile yapısı hakkında hem bilgi vermekte hem de aileye yönelik uygun çözüm stratejisinin geliştirilmesi için danışmana yardım etmektedir. Stratejik kuram aile işlevselliğinin bozulmasında sibernetik, yapısal ve fonksiyonel olmak üzere 3 durumun rol oynadığını vurgulamaktadır. Kuramda en sık ifade edilen kavramlar fonksiyonellik, iletişim ve hiyerarşilerdir. Bu kavramlara ilişkin toplanan bilgiler ailenin genel yapısını anlamak ve danışmanlık sürecinde aileye yardımcı olmak için kilit öneme sahiptir.

Stratejik kurama göre danışmanlık sürecinin temel amacı her aile üyesi için pozitif ve istedik davranış değişiklikleri sağlamaktır. Süreç ailenin çözeceği bir sorunu belirlemekle başlar ve çözümde her aile üyesi için ayrı bir strateji geliştirilir. İlk seansın önemi ve diğer oturumları şekillendireceği vurgulanarak 5 aşamada ilk danışmanlık oturumunun yapılandırıldığı ifade edilir. Kuramda sosyalleşme, problem tespiti, etkileşim başlatma, amaç oluşturma ve yapılacakları kararlaştırmadan oluşan süreçten sonraki diğer oturumlarda aile üyelerinin hepsinin oturumlara katılmasının şart olmadığı ve görüşmeye katılan üyelerle de sorunların çözülebileceği belirtilmektedir.İlk oturumdan sonraki süreçte ise problemi tanımlama, önceki denenmiş çözüm yollarını inceleme, amaç belirleme ve değişim için strateji oluşturma genel danışmanlık sürecinin aşamaları olarak gösterilmektedir. Süreçte yeniden çerçevelendirme, yönerge, zora koşma ve mış gibi yapma gibi kimi teknikler kullanılarak aile yapısında değişikliklerin sağlanması hedeflenmektedir. Kuramın farklı sorunlara hitap edebiliyor olması,yaratıcılığı ve farklı danışma ekolleri ile beraber yürütülebiliyor olması kimi avantajları iken fazla mekanik oluşu ve teknik içermesi, tek bir probleme odaklanılması ve danışman odaklı bir süreci benimsemesi ise eleştirilmiştir.