Aile Danışmanlığında Terapistin Rolü

İşlevi bozulan ve uyumsuz hale gelen aile sistemi içinde bir üye çıkıp değişim istediğinde diğer üyeler bu duruma karşı direnç gösterir ve bu üyeyi de eski yapıya döndürmeye çalışırlar. Bozulan bu aile sistemine karşı aileye değişimi ve yeniden uyumu vaadeden kişi terapisttir. Bu anlamda terapist yardım becerileri konusunda uzmanlaşmış kişidir.

Aile danışmanlığında terapistin verebileceği danışmanlık biçimleri 8 başlıkta incelenir. Bunlar; bireysel danışmanlık, bireysel evlilik danışmanlığı, birleşik aile danışmanlığı, dört-yol aile danışmanlığı, grup danışmanlığı, kombine danışmanlık, ağ/şebeke danışmanlığı ve çoklu aile grup danışmanlığıdır.

Terapist danışma yapmadan önce gerekli olan tüm mesleki ve teknik eğitimleri konusunda donanımını elde etmiştir. Ancak terapist bu mesleki eğitimleri yanında bireysel bilgi ve deneyimleriyle de danışmada var olurlar. Bu oluşuyla da terapistin terapide en önemli aracının birey olarak kendisi olduğu söylenebilir.

Aile danışmanlığında terapist bir kişiye karşı değil aile üyeleriyle karşı karşıyadır. Dolayısıyla da etkileşim halinde olduğu birey değil gruptur. Bu noktada terapistin terapötik becerilerini gruba göre uyarlayabilmesi önemli görülmektedir.

Terapist terapide temel terapötik becerileri aktif olarak kullanabilmelidir. Bu beceriler aktif dinleme, empati, ilişkinin şimdi ve buradalığı, saydamlık, saygı, yansıtma, özetleme, yüzleştirme, beden dilini anlama, yapılama, konuşmaya açık davet: soru sorma, destek olma/cesaretlendirme, bağlama, sessizlik, yorumlama, model olma, kendini açma ve geri bildirimdir. Ayrıca terapistin bu becerileri kullanırken yüzleştirme ve yorumlama becerilerine dikkat etmesi mühimdir. Bu becerileri kullanmadan önce danışanla arasında güvenin sağlandığından emin olmalıdır. Bu becerilerden en etkili olanın ise geri bildirim verme becerisi olduğu bilinmektedir.

Danışma süreci oldukça hassas olmakta bu yüzden de oldukça yüksek dikkat ve ilgi gerektirmektedir. Bunun için de terapistin danışma sürecine hakim olması, olası hatalı durumlara karşı tedbirli ve hazırlıklı olması gerekmektedir. İlk olarak terapistin danışmaya başlamadan önce bozuk aile sisteminin değişime direnç göstereceğini, dışarıdan veya içeriden gelen değişim isteklerini de bu bozuk sisteme çekeceğinin farkında olması gerekir. İkinci olarak terapist bireylerin değişmeye başladıkları noktayı fark edebilmeli ve bu noktada danışanlarına destek verebilmelidir. Danışanın yaşayabileceği anksiyete normaldir ve hemen müdahaleyi gerektirmemektedir. Terapist danışanın anksiyetesini değişime aracı olarak kullanabilmesine yardımcı olmalıdır.

Terapistin danışma sürecinde yapabileceği olası hatalardan bazıları; danışma sürecini iyi yapılandıramama, danışana dikkat ve ilgi göstermede yetersizlik, aileyi terapötik sürece çekememe, aileyi sorunları üzerinde çalışmaya sevk edememe, sözel olmayan aile dinamiklerine dikkat etmeme, detayları aşırı önemseme, herkesi mutlu etmek için uğraşma, sözel ifadeleri aşırı önemseme, çok erken veya çok kolay çözüme ulaşmayı aşırı önemseme, ailenin bir üyesini aşırı önemsemedir.

Terapistin danışma yaparken dikkat etmesi gerekenlerden biri de etik standartlardır. Etik bir meslek grubuna mensup üyelere o meslek için çizilen doğru davranış kalıplarını oluşturur. Yani bireylere yol gösterici işlevleri vardır. Aile danışmanlığı için çizilen standartlar bireysel danışmanlık için çizilen standartlarla da aynıdır.

Bunlar; yetkinlik, dürüstlük, duyarlık ve hoşgörü, bireysel ve kültürel farklılıklara duyarlılık, toplumsal sorumluluk, mesleki ve bireysel sorumluluk, gizliliktir. Bunların yanında terapistin aile üyeleriyle bir arada olduğundan dolayı unutmaması gereken diğer önemli standartlar da danışanlarına eşit mesafede bulunmak ve taraf tutmamaktır.