Pozitif Aile Danışmanlığı

Kuramsal Görüş

Pozitif aile danışması, ailedeki tüm üyelerin gelişimini desteklemek amacıyla ailenin güçlü yönleri üzerine odaklanır. Aile ilişkileri, aile üyelerinin güçlü yanları, kişisel problemlerinin çözümü için önemli bir kaynak ve pozitif aile danışmanlığının temel ilgi alanıdır. Aile üyelerinin geçmiş yerine gelecek hakkındaki görüşlerine, sınırları yerine kişisel güçlerine, eksiklikleri yerine becerilerine ve yaralanabilirlikleri yerine toparlamalarına odaklanılır.

Peseschkian’ın Pozitif Aile Danışması Modeli

Peseschkian’ın pozitif psikoterapi modeli üç ilke üzerine kurulmuştur. Bunlar umut prensibi (pozitif başlama noktası), denge prensibi (denge modeli) ve konsültasyon prensibi’dir (beş aşamalı terapi).

Umut Prensibi: Umut prensibi, pozitif başlama noktası olarak da isimlendirilmektedir. Bu prensip, insana pozitif bir bakış açısıyla bakmayı gerekli kılmaktadır. Sevme yeteneği birincil yeteneklere bağlı iken, bilme yeteneği ikincil yeteneklere bağlıdır. Birincil yetenekler, duygusal yapıyla bağlantılıyken ikincil yetenekler davranışsal yapıyla ilişkilidir. Birincil yetenekler, sabır, zaman, temas, cinsellik, güven, gizlilik, umut, inanç/din, şüphe, güvenlik/emniyet, birlik, sevgi ve model alma etmenlerinden oluşmaktadır. İkincil yetenekler ise, dakiklik, temizlik, düzen, itaat, nezaket, dürüstlük/doğruluk, sadakat, adalet, başarı, tutumluluk, güvenirlik, duyarlılık/kesinlik, titizlik/vicdanlılık öğelerini barındırmaktadır.

Denge Prensibi: Denge prensibi, denge modeli olarak da adlandırılmaktadır. Denge prensibi insan yaşamının dört faktörünü ele almayı gerekli kılmaktadır. Bunlar, beden (duyular/vücut), başarı (performans/akıl), temas (ilişkiler/gelenekler) ve gelecek (umut/anlam) boyutlarıdır. Beden boyutu, insanların fiziksel sağlığını ele almaktadır. Başarı boyutu iş ve aile yaşamında mantıksal şekilde hareket etmeyi içermektedir. Temas boyutu, sosyal destek alacağı ve etkileşimler kuracağı kişileri ifade etmektedir. Gelecek boyutu ise hedefleri gerçekleştirmek için yaşamda anlam, maneviyat ve umut öğelerini işlemeyi kapsamaktadır.

Collie ve Jane Conoley’in Pozitif Aile Danışması Modeli

Bu model, pozitif psikolojinin odak noktasındaki probleme karşı amaçlı olma, pozitif duygulanım sergileme, pozitif duyguları genişletme ve inşa etme ve umutlu olma ilkelerini benimser. Probleme karşı amaçlı olma ilkesi kaçınma motivasyonu yerine yaklaşma motivasyonunu içerir. Pozitif duygulanım sergileme ilkesi pozitif duygularla ilgilidir. Umutlu olma ilkesi ise, aile üyesinin pozitif amacına ulaşabileceğine ilişkin inancını içermektedir. Diğer taraftan ise bu model, sistem yaklaşımının eş sonluluk, yinelenen etkileşim, yapısal belirlemecilik ve bireysel/sosyal yapılandırmacılık ilkelerini benimser.

Danışma Süreci ve Kullanılan Teknikler

Danışma Süreci

Peseschkian’ın Modeline Göre Danışma Süreci: Kontültasyon Prensibi

Peseschkian’ın (1980) pozitif aile danışması modelinde danışma süreci 5 evrede gerçekleşmektedir. Sözü edilen evreler, gözlem/uzaklaşma devresi, envanter devresi, durumsal cesaretlendirme devresi, sözelleştirme devresi ve hedefleri genişletme devresi’dir.

Collie ve Jane Coloney’in Modeline Göre Danışma Süreci

Danışma sürecinde aile üyeleri ile iletişimsizliğin ve iletişimin geri alınmasının imkânsızlığı işlenir. Collie ve Jane Conoley’in pozitif aile danışması modelinde klasik bir danışma aşamaları belirlemek yerine çalışması gereken temaları açıklar. Danışma sürecinde kabul edilebilirlik, aile ritüelleri, çatışma yönetimi ve duygusal zeka inşa etme (öz-farkındalık, öz-yönetim, sosyal farkındalık, sosyal beceriler) temaları ele alınmaktadır.

Kullanılan Teknikler

Model boyutları: Model boyutları, aile üyesinin bir şekilde dâhil olduğu temel ilişkileridir. Şimdiki model boyutları ben, sen, biz ve temel-biz olmak üzere dört boyuttan oluşmaktadır.

Öykülerin kullanımı: Öyküler, resimler ve karikatürler oturum sırasında paylaşılarak aile üyesinin özdeşim kurması ve yaşadıklarıyla hikâye arasında paralellik kurması istenir.

Birinci oturum ev ödevi formülü: Aile üyelerinin amaçlarının açıklığa kavuşturulmasına, bakış açılarının pozitif olmasına ve terapideki iletişimi arttırması için birinci oturum ev ödevi formülü kullanılır.

Güçlü yönlere odaklanma: Aile üyesinin mevcut problemini analiz etmektense güçlü yönlerine odaklanılır.

Katılma/araya girme: Danışmanın gerektiğinde olayı ve aile üyesini daha iyi tanımak için sorular sorması ve danışanın sözünü incelikle kesmesidir.

Yansızlık: Danışmanın ailenin her üyesine eşit mesafede olması ve her üyenin bakış açısıyla ilgilenmesini içermektedir.

Yeniden ifadelendirme: Danışanın üç cümlesinden sonra pozitif ifadelerle yeniden ve kısa olarak ortaya konulmasını içermektedir.

Yeniden çerçeveleme: Eldeki verilerin bir kısmını doğru bir şekilde ve hafif döndürmeyle yeniden ortaya koyan yorumlamalardır.

Döngüsel sorgulama: Aileden toplanan bilgileri farkındalık sağlamak için yeniden ifadelendirmesini ve çerçevelemesini içerir.

Mucize soru: Problemin sihirli bir şekilde çözüldüğünü hayal etmeyi içerir.

Rol oynama: Aile üyelerinin ev ortamında yaşadıklarını görüşme ortamında yeniden üretmesini içermektedir.

İstisnaları bulma: İstisnalar, problemin ortaya çıkmadığı deneyimleridir.

Ölçeklendirme soruları: Kendi gözlemlerini 1’den 10’a kadar bir ölçek/cetvel üzerinde iletebilmesi amacıyla danışana soru yöneltilmesidir.

Hem o hem de bu: Aile üyesinin sadece kendi bakış açısını değil aynı zamanda diğerlerinin bakış açısının da kabul edilebilir olduğunu gösterir.

Kuramın Güçlü ve Sınırlı Yönleri

Kuramın Güçlü Yönleri

Kuramın güçlü yönleri duyguları ve pozitif amaçları keşfetmesi, sosyal desteğe önem vermesi, ebeveynlere rol model olmayı öğretmesi ve farklı kültürde uygulanabilmesidir. Kuramın Sınırlı Yönleri Kuramın sınırlı yönleri ise danışmaların motivede zorlanması, yanlış algıların olması, ciddi ruhsal bozukluklarda etkili olmadığı düşüncesi, pozitif duygulara odaklanmanın zorluğu, yeterli deneysel çalışmanın olmayışı ve diğer yaklaşımların tekniklerini ödünç almasıdır.