AfetÖncesi Lojistik FaaliyetlerVeRiskler

Herhangi bir afet yönetim sistemi, zarar azaltma, afete hazırlık, müdahale ve iyileştirme olmak üzere dört ana aşamadan oluşmaktadır. Afet yönetimi, afet öncesi, esnasında veya sonrasında afetin etkisini engellemek veya azaltmak isteyen bir süreç kümesidir. Bu disiplin afetlere hazırlanmayı, afetlere müdahale etmeyi ve sonuç olarak ilk afet yardım operasyonları sonlandıktan sonra toplumu yeniden inşa etmeyi ve desteklemeyi gerektirmektedir.

Zarar azaltma ve afete hazırlık aşamaları afetler meydana gelmeden önceki faaliyetleri içerirken, müdahale ve toparlanma (iyileştirme) aşamaları ise afet sonrası yapılması gereken faaliyetleri içermektedir. Zarar azaltma aşaması, afetin başlamasını engelleyen veya etkisini azaltan tedbirlerinin uygulanmasıdır. Afete hazırlık aşaması toplumun bir afete müdahalesi için hazırlanmasıdır. Müdahale aşaması ise can, mal, çevre ve toplumun sosyal, ekonomik ve siyasi yapısını korumak için planlar rehberliğinde kaynakların ve acil durum prosedürlerinin uygulanmasıdır. İyileştirme aşaması ise afetin kısa etkisin geçtikten sonraki uzun süre gerektiren faaliyetlerini içermektedir. İyileştirme aşamasının amacı, afet bölgesini önceki durumuna göre restore etmektir.

Afet lojistiği ise yiyecek, içecek, ilaç ve insan kaynakları, gerekli makine ve cihazlar ve afet öncesi ve sonrasında yaralılar gibi diğer materyallerin satın alma, depolama ve taşıma faaliyetlerini içeren bir afet yönetim sistemini lojistik açıdan dikkate alan bir kol olarak tanımlanabilir. Afet lojistiği, savunmasız insanların acılarını hafifletmek amacıyla, yiyecek, malzeme ve bilginin saklanmasını ve akışını başlangıç noktasında tüketim noktasına maliyet etkili ve etkin olarak planlayan, uygulayan ve kontrol eden süreçtir. Afet lojistiği fonksiyonu afete hazırlık, planlama, satın alma, taşıma, depolama, izleme ve takip ve gümrükleme gibi birçok faaliyeti kapsamaktadır.

Afet yönetiminde etkili performans ölçümleri, uygulamacıların ve yöneticilerin karar verme süreçlerine destekte bulunurken, yardım operasyonlarının etkinliğinin ve verimliliğinin artırılmasına, ve risklerin azaltılmasına da yardımcı olmaktadır. Bu bölümde tanımlanan performans ölçütleri, yönetim ve planlama, organizasyon, taşıma ve dağıtım sistemleri, depo yönetimi ve bilgi sistemleri yönetimi olmak üzere beş başlıktan oluşmaktadır.

Lojistik operasyonları özelinde bakıldığında, afet öncesinde özellikle iki konuda planlamalar yapılmasının riski önemli derecede azaltıcı etkilere yol açtığı görülmektedir: Tesis yeri seçimi ve envanter yönetimi. Envanter yönetimi risklerinin ise literatürde satınalma, envanter kontrol ve tahmin teknikleri açısından incelenmiş olduğu görülmektedir.

Talep tahmini, afetler için önemli bir görevdir. Talep değerlendirmesindeki karmaşıklık, neye ve ne kadar ihtiyaç duyulduğu ile kimin neye gereksinim duyduğu konularında ortaya çıkar. Yapay talep (yani felaketten etkilenmeyen insanların yardım talepleri) varlığı, durumu daha karmaşık hâle getirir. Yoksul ülkelerde ise bu travmatik hâle gelir. Ulaşım ağı belirsizlikleri, yardım dağıtımında en yaygın alanı temsil eder ve afet lojistiği için çok önemlidir. Bir felaketin ardından ağ bilgileri kolaylıkla erişilebilir değildir ve bu nedenle, rota haritalarını edinmek birkaç gün sürebilir.