Afetlerde İş Güvenliği Ve ÇalişanSağliği

Afetler, can ve mal kaybına yol açan olaylardır. Afetlerin başlıca özellikleri can ve mal kaybına neden olmasının yanında, çok kısa zamanda meydana gelmesi ve başladıktan sonra insanlar tarafından engellenememesidir. Afetlerin sebep olduğu sorunlardan başlıcaları, altyapıda ciddi hasar oluşturmaları, bölgenin ve hatta ülkenin ekonomisini durma noktasına getirmeleri, ölümlere ve yaralanmalara yol açmaları ve bulaşıcı ve salgın hastalıkların çıkmasına neden olmalarıdır. Afetlere müdahalede itfaiyeciler, polis memurları, acil sağlık personeli ve psikologlara kadar birçok meslek grubu görev alır. Ayrıca bu gruplara yardım kuruluşları, ek sağlık personeli, askerî personel, anti‐terör güçleri, cenaze hizmetlileri, temizlik işçileri, inşaat işçileri ve çok sayıda resmî ve gönüllü kişiler de katılmaktadır. Afetin oluş şekline bağlı olarak, su üstü ve altı, dağ veya yüksekten kurtarma gibi uzmanlıklara da ihtiyaç duyulabilmektedir. Dünya Sağlık Örgütü (WHO) tarafından afet; normal yaşam koşullarının bozulduğu ve yaşanan acının boyutunun, etkilenen toplumun müdahale kapasitesini aştığı olaylar olarak tanımlanmaktadır. Afet ve Acil Durum Müdahale Hizmetleri Yönetmeliği’nde ise, afet; toplumun tamamı veya belli kesimleri için fiziksel, ekonomik ve sosyal kayıplar doğuran, normal hayatı ve insan faaliyetlerini durduran veya kesintiye uğratan, etkilenen toplumun baş etme kapasitesinin yeterli olmadığı doğal, teknolojik veya insan kaynaklı olaylar olarak tanımlanmıştır.

İnsanların can ve mal güvenliğini tehlikeye atan yangın, deprem, su baskını, fırtına, patlama, toprak kayması, trafik kazaları, bina çökmeleri gibi afetler meydana geldiğinde olaya müdahale işlerinde iş sağlığı ve güvenliği yönünden risk değerlendirmesi muhakkak yapılmalı ve risk değerlendirmesi sürecinde domino etkisi gözden kaçırılmamalıdır.

Kantitatif risk değerlendirmesi sonucunda üç farklı karakteristik için risk belirlenir. Bunlar bireysel risk, coğrafi risk ve grup riskidir. Bireysel risk, bir bireyin belirlenmiş bir tehlikenin gerçekleşmesinden kaynaklanan belli bir seviyedeki zarara maruz kalmasının beklendiği frekanstır.

Arama ve kurtarma çalışanları aynı anda birçok farklı risklere maruz kalabilir. Görevlerini yerine getirirken kazalarla ve ciddi yaralanmalarla karşılaşabilirler ve bunların sonucunda fiziksel ve psikolojik sağlıklarında olumsuz etkilenmeler ortaya çıkabilir. Akut stres tepkisi ve travma sonrası stres bozukluğu en sık karşılaşılan rahatsızlıklar arasındadır. Radyasyona maruz kalanlarda akut radyasyon sendromuna, tiroid ve beyin kanserlerine, dolaşım sistemi hastalıklarına ve lösemiye bağlı ölüm ve sakatlıklarda artış görülmüştür. Kimyasal maddelere maruz kalmalarıyla akut ve kronik sağlık sorunları, genetik etkiler, kanserler ve hatta ölümler görülebilir. Deprem, sel, tsunami, kasırga, kuraklık gibi büyük boyutlu etkileri olan afetler sonrası salgın hastalıklar gelişebilir.

Çalışanların sağlık ve güvenlikleri birincil ve ikincil korunma önlemleri ile sağlanmalıdır. Çalışanlardan, karşılaşabilecekleri fiziksel, kimyasal, biyolojik, radyoaktif, ergonomik ve psikososyal tehlikeleri tanıyor, bunları fark edebiliyor, nasıl başa çıkmaları gerektiğini biliyor, bunlarla mücadelelerini olağan dışı şartlarında ve stres altında yürütebiliyor olmaları beklenir. Kan, vücut sıvıları, kirlenmiş sular veya biyoterör saldırıları ile karşılaşabilecekleri için biyolojik tehlikelere karşı arama kurtarma personeli aşılanmalı, karşılaşılması muhtemel tehlikelerden korunmak amacıyla uygun kişisel koruyucu donanım (KKD) kullanılmalıdır.