AFAD ve Afet Haberleşmesi

AFAD

Farklı kurumlar arasındaki koordinasyonun sıkıntılı olduğu ve afetlerin yerinden yönetilmesinin daha etkili olduğu gerçeklerinden hareketle 2009 yılında merkezde Afet ve Acil Durum Yönetimi Başkanlığı (AFAD), illerde ise İl Afet ve Acil Durum Müdürlükleri kurulmuştur.

Türkiye Afetle Mücadele Planlaması

Türkiye’de afet ve acil durum hizmetlerinin koordinasyonundan, eğitim politikalarının oluşturulmasından ve bu konularda mevzuat düzenlemeleri yapılmasından T.C. İçişleri Bakanlığı, Afet ve Acil Durum Yönetimi Başkanlığı (AFAD) sorumludur.

AFAD ve Afet Planlaması

AFAD’ın temel kuruluş amacı afet olayı öncesi, sırası ve sonrasında ve acil durumlarda bu tür bütünleşik afet yönetim sistemini en etkin şekilde işletmek ve bu anlamda üst düzey ulusal ve uluslararası koordinasyonu sağlamaktır. Bütünleşik afet yönetim sistemi temel olarak zarar azaltma, hazırlık, müdahale ve iyileştirme şeklinde dört evreden oluşur.

Zarar azaltma: Risk değerlendirme sonucunda, zararın ortaya çıkma olasılığını azaltma veya ortadan kaldırma veya şiddetini azaltmaya yönelik faaliyetleri içerir.

Hazırlık: Birey ve kurumların organize edilerek afetlere müdahale için hazırlıkları ve eğitim çalışmalarını içerir.

Müdahale: Afet ve acil durumlar sonucu meydana gelebilecek bütün ihtiyaçların en hızlı şekilde tespiti ve giderilmesi çalışmalarını kapsar.

İyileştirme: Afet ve acil durum nedeniyle aksamaya uğrayan tüm yaşam sistemlerini, en hızlı ve doğru şekilde normal durumuna hatta mümkünse daha iyi duruma getirme çalışmalarıdır.

TAMP ve Hedefleri

AFAD tarafından yapılan ilk kapsamlı afet planlama çalışması Türkiye Afet Müdahale Planı (TAMP) olarak isimlendirilir ve ülkemizde yaşanabilecek her tür ve ölçekte afet ve acil durumlara müdahalede görev alacak ilgili bakanlık, kurum ve kuruluşlar, özel kuruluşlar, STK’ler ve gerçek kişileri kapsar. Bu anlamda yürütülen diğer iki planlama çalışması AFAD tarafından Stratejik Plan ve Ulusal Deprem Stratejisi ve Eylem Planı (UDSEP) olarak adlandırılmışlardır.

TAMP Planlama Prensipleri

TAMP taktik yaklaşımla hazırlanmış olup afet ve acil durumlara ilişkin müdahale çalışmalarında görev alacak tüm koordinasyon ve yürütme birimlerine ait rol ve sorumlulukları tanımlamakta olup temel ve tamamlayıcı prensipler belirlenmiştir.

Temel Prensipler

• Hazırlık, müdahale ve ön iyileştirme aşamalarının hepsini içerecek şekilde kapsamlı olmalı,
• Her tür ve ölçekteki tehlikeler açısından yeterli olmalı,
• Tüm ana ve destek çözüm ortaklarının rol ve sorumluluklarını içermeli,
• Ulusal, bölgesel ve yerel afet müdahale kapasitesini anında harekete geçirmeyi esas almalıdır.

Tamamlayıcı Prensipler

• Etkili,
• Esnek ve ölçeklenebilir ,
• İyileştirme ve geliştirme aşamalarını içeren,
• Koordinasyon, işbirliği ve dayanışma detayları olan,
• Bilgi yönetimi ve iletişim planları olan,
• İlgili mevzuata uygun prensipler olmalıdır.

TAMP Müdahale Aşamaları

TAMP ulusal ve yerel düzeyde müdahale yönetim sistemini belirlemiş ve etkili bir müdahale yönetimini hazırlık, müdahale ve ön iyileştirme olmak üzere üç aşamalı olarak tanımlamıştır.

AFAD tarafından derecesi göz önünde bulundurularak müdahale çalışmaları Seviye 1 – Seviye 4 arasında dört gruba ayrılmıştır. Bunlardan yerel imkânların yeterli olduğu ve sadece İl Afet ve Acil Durum Müdürlüğü’nün faal olduğu müdahale Seviye-1, yerel imkânlar ile destek illerin de takviyesine ihtiyaç duyulan müdahale Seviye-2, ulusal destek ihtiyacı olan müdahale Seviye-3 ve uluslararası desteğe de ihtiyaç duyulacak müdahale Seviye-4 olarak tanımlanır.

AFAD Başkanlığı Stratejik Planı ve Hedefleri

Hedefleri sürekli gelişen ve öğrenen kurum olarak risk odaklı bütünleşik afet yönetimi sistemi kurmak, afet yönetimi standartlarını yaygınlaştırmak, afetlere hazırlık için eğitim seferberliği başlatmak ve uluslararası alanda öncü kuruluş olarak tanımlanmıştır.

Ulusal Deprem Stratejisi ve Eylem Planı (UDSEP) Planı ve Hedefleri

Ana amacı deprem riskini azaltmada ve depremlerle baş edebilmede hazırlıklı ve dirençli bir toplum yaratılması, bu amaca yönelik kurumsal altyapının oluşturulması ve konuyla ilgili AR-GE faaliyetleri önceliklerinin belirlenmesini hedeflemektedir.

AFAD Organizasyonu

AFAD organizasyonunda yer alan daireler altında oluşturulmuş bazı çalışma grupları vasıtasıyla hizmetlerini yürütmektedir. Bu çalışma gruplarının gerçekleştirdikleri işlevler genel olarak operasyonel, bilgi ve planlama ile lojistik çalışmalar şeklinde gruplandırılabilirler. Bazıları Afet ve Acil Durum Yönetimi Merkezleri, İtfaiye İşleri ve Arama Kurtarma Hizmetleri, Uluslararası Yardımlar, Ulusal Yardım, Proje ve Yapım İşleri, Psikososyal Hizmet, Mekansal Planlama, Sivil Savunma Hizmetleri, KBRN ile İkaz ve Alarm olarak sıralanabilirler.

Afet Haberleşme Planlaması

Bir afet haberleşme planının hedefi; afet ve acil durumlara ilişkin müdahale çalışmalarında görev alacak birimlerin özellikle de haberleşmeden sorumlu olanların afet öncesi, sırası ve sonrasında olmak üzere yapılanması, çalışma esasları, görev ve sorumluluklarını belirlemektir.

Afet öncesi: Afet ve acil durum anında haberleşmede sağlıklı bir koordinasyonun sağlanabilmesi amacıyla kurum, kuruluş ve işletmecilerin kendi haberleşme sistemlerinde önceden gerekli tedbirleri almalarını sağlayıp, farkındalık oluşturulmasına yönelik çalışmalar yapılmalıdır.

Afet esnasında: Afet veya acil durum hali söz konusu olduğunda 0. DAKİKA’da yürütülecek ve ilk 0-8 SAAT arasında yürütülecek faaliyetler bulunmaktadır.

Afet sonrasında: Görev alan ekip, kurum ve kuruluşlardan toplanan tüm raporların bir araya getirilip kapsamlı bir değerlendirme yapılarak müdahale planını daha sağlıklı bir yapıya kavuşturma çalışmaları bu aşamada yürütülür.

AFAD Haberleşme Çalışma Grubu

Temel olarak afet ve acil durumlarda merkez ile İl Afet ve Acil Durum Yönetim Merkezleri arasında 7/24 saat esasına göre vardiyalı olarak görev yapıp, haberleşme hizmetlerini yürütmek ve diğer zamanlarda da AFAD Başkanlığı’nın haberleşme ile ilgili tüm genel ihtiyaçlarını karşılamakla görevlidir.