Adliye Personelinin Ceza Sorumluluğu

Zimmet Suçu (TCK m. 247)

Zimmet suçu TCK m. 247 ve devamı hükümlerinde düzenlenmiştir. Zimmet suçunda fail, görevi nedeniyle zilyetliği kendisine devredilmiş olan veya koruma ve gözetimiyle yükümlü olduğu bir mal üzerinde malikmiş gibi tasarrufta bulunmaktadır. Zimmet suçunda korunan hukukî değer, genel olarak kamu görevlilerinin yükümlülüklerine uygun davrandıkları yönünde toplumda hâkim olan güvendir. Zimmet sadece kamu görevlileri tarafından işlenebilen özgü bir suçtur. Suç, kasten işlenebilir. Zimmet suçunda etkin pişmanlık hâli, sadece cezada indirim yapılmasını gerektiren neden olarak kabul edilmiştir. Bu nedenle zimmet suçundan cezalandırılan fail ayrıca görevi kötüye kullanma suçundan cezalandırılmaz. Zimmet suçuna iştirak mümkündür. suçun soruşturulması izne tabi olmayıp resen gerçekleştirilir.

İrtikâp Suçu (TCK m. 250)

İrtikâp suçu TCK m. 250'de düzenlenmiştir. İrtikâp suçunda korunan hukuki değer ise halkın kamu görevlilerine karşı duyması gerekli olan inanç ve güvendir. İrtikâp, yalnızca kamu görevlileri tarafından işlenebilen özgü bir suçtur. İrtikâp suçu üç şekilde işlenebilmektedir. Bunlar, icbar suretiyle irtikâp, ikna suretiyle irtikâp ya da kişinin hatasından yararlanmak suretiyle irtikâp suçlarıdır. Suç sadece kasten işlenebilir. İrtikap suçunda hukuka uygunluk nedenlerinin de geçerli olmadığı kabul edilmektedir. İcbar suretiyle irtikâp suçundaki icbarın, yağma suçunun oluşumuna neden olan cebir veya tehdit boyutuna varması hâlinde yağma suçu gerçekleşir. İrtikap suçuna iştirak mümkündür. Suçun soruşturulması izne tabi olmayıp yetkili amirlere bildirimde bulunmak suretiyle resen gerçekleştirilir.

Rüşvet Suçu (TCK m. 252)

Rüşvet suçu TCK m. 252 ve devamı hükümlerinde düzenlenmiştir. Suçun maddî konusu olan menfaat kapsamına failin mali, hukuki ya da şahsi durumunu objektif olarak iyileştiren her türlü kazandırma dâhildir. Rüşvet suçunda rüşvet veren de alan da aynı şekilde cezalandırılır. Suç kasten işlenebilir. Rüşvet suçunda hukuka uygunluk nedenlerinin geçerli olmadığı kabul edilmektedir. Kanun koyucu izlediği suç siyaseti gereği, rüşvet konusunda anlaşmaya varılması hâlinde, suç tamamlanmış gibi cezaya hükmolunacağını kabul etmiştir. TCK m. 254'te rüşvet suçunda etkin pişmanlık hükümlerinin uygulanacağı düzenlenmiştir. Rüşvet alan ve veren kişiler dışındakiler, suça azmettiren ya da yardım eden sıfayıtla katılabilir. Suç izne tabi olmayıp resen soruşturma yapılmaktadır.

Görevi Kötüye Kullanma Suçu (TCK m. 257)

Görevi kötüye kullanma suçu TCK m. 257'de düzenlenmiştir. Görevi kötüye kullanma suçu, bu suçun özel işleniş şekli olan zimmet, irtikâp ve rüşvet gibi diğer suçlara göre genel, tali ve tamamlayıcı bir suç tipidir. Hem icrai suretle hem de ihmali suretle görevi kötüye kullanma suçunun oluşabilmesi için failin, kamu zararına veya kişilerin mağduriyetine ya da haksız çıkar sağlamasına neden olması gerekmektedir.

Adliye Personelinin Yargılanmasına İlişkin Kurallar

Adliye personeli kamu görevlisi olduğundan, yargılanmasına ilişkin kurallar, devlet memurları ve diğer kamu görevlilerinin yargılanmasına ilişkin kurallarla aynı olup 4483 sayılı Memurlar ve Diğer Kamu Görevlilerinin Yargılanması Hakkında Kanun hükümlerine tabidir.

Memurlar ve diğer kamu görevlilerinin görevleri nedeniyle işlediği suçlar kural olarak soruşturma iznine tabi olsa da 4483 sayılı Kanun m. 2 gereğince ağır cezayı gerektiren suçüstü hâlinde, adliye personelinin yargılanması genel hükümlere tabi olup bu suçlar açısından soruşturma izni alınmasına gerek yoktur.