Hasta Kurtarma ve Transport
Yaşanılan kazalarda etkilenen kişiye ilk müdahale edecek sağlık personelinin hastaya ulaşması zorlaşmaktadır.
Bu sebeple sağlık personeli kazazedeyi olduğu yerden daha güvenli bir alana geçişini sağlamalıdır. Bu işleme kurtarma diyoruz.
Hastanın fiziksel olarak sıkıştığı ya da mahsur kaldığı yerden çıkarılmadan önce tıbbi açıdan belli değerlendirmeler yapılmalıdır.
Bu tıbbi değerlendirilmeler ABC değerlendirilmesi, servikal, spinal ve extremite immobilizasyondur.
Kucakta taşıma, sırtta taşıma, omuzda taşıma ve sürükleme yöntemleri acil durumlarda uygulanan taşıma yöntemleridir.
Yangın gibi acil durumlarda hasta olay yerinden çıkartılırken spinal immobilizasyon gibi tıbbi bakımlar göz ardı edilebilir.
Taşıt içerisinden çıkartılırken ilk başta olay yeri güvenliği sağlanmalıdır.
Kişisel koruyucu ekipman giyilmelidir.
Yaralının araç içerisinden kendisi çıkabiliyorsa çıkması sağlanmalıdır.
Aracın içerisine girilmesi gerekiyorsa araç sabitlenmelidir.
Yaralı nefes almıyorsa rentek yöntemi ile çıkartılmalıdır.
Yaralı normal şartlarda anakonda yöntemi ile çıkartılabilir.
Ters dönen araçta yakıt sızması riski olabilir.
Ters dönen araçta yaralı emniyet kemeri takıyorsa tek başımıza çıkarmamalıyız.
Enkaz altında kalan bir kazazedenin kurtarılma açısından diğer kurtarma yöntemlerine benzer prensipler olsa da enkaza yönelik özel durumlarda mevcuttur.
Enkaz içerisinden kurtarmak için güvenliğin sağlanması, kazazedenin durumuna göre kurtarma planı yapılması, sağlık personelinin kişisel koruyucu ekipman giymesi, kazazedeye ulaşım, kazazedeye ilk müdahale ve kazazedenin olay yerinden çıkartılması gibi diğer kurtarma yöntemlerine benzer basamaklar mevcuttur.
Enkaz altında kalan hastaya ek müdahale olarak crush sendromu olmaması için intravenöz mayi takıyoruz.
Enkaz altında kalan hastanın sırt tahtası hastanın kurtarma pozisyonuna göre doğru açı ile enkaz alanına sokulmalıdır.
Enkaz altında kalan kazazede hemen çıkartılamıyorsa crush sendromunu önlemek adına saatte 1-2 litre bolus ve saatlik 250-500 cc idame mayi verilmelidir.
Su altından kurtarmadan önce can yeleğimizi giymeliyiz.
Suyun içerisine girmeden kazazedeyi sudan çıkartmaya çalısıyoruz. Başaramazsak eğer suya girmemiz gerekir.
Suya girebilmek için profesyonel eğitim almamız gerekir.
Suyun içerinde de kurtarıcı soluk ve spinal immobilizasyon gibi bazı tıbbi müdahaleler yapılabilmelidir.
Nakil aracına transport sürecinde hastanın uygun teknikle taşınması gerekir.
Uygun olmayan bir teknik ile taşıma hastada spinal hasara, sakatlıklara, ölüme sebebiyet verebilir.
Kaşık, köprü veya kütük yuvarlama yöntemi ile hasta sedyeye alınır.
Sedye olmadığı durumlarda battaniye ile taşınması gerekebilir. Battaniyenin kenarları rulo gibi yapılarak bir nevi sedye işlevinde olması sağlanır.
İki kurtarıcının elleri birbirine altın beşik yöntemi ile bağlanarak ta kazazede kurtarılabilir.
Hastanın nakil yöntemi olarak hangi ulaşım şekli ile hastaneye gideceği de önemlidir. Bu amaçla kara yolu veya hava yolu kullanılsa da genellikle kara yolu ile gidilen ambulanslar tercih edilir.
Helikopter kullanılması ihtiyacı hastanın tıbbi koşullarına göre karar verilir. Fakat hastanın tıbbi olarak endikasyonu olsa da hava yolu açısından çevresel faktörlerin de uygun olması gerekir.
Hava yolu ulaşım için hastanın unstabil olması, hastanenin uzak olması, kara yolunun elverişsiz olması gibi şartların olması gerekir.
Kazazedenin olay yerinden kurtarılması ve hastanelere sevki; hasta-kurtarıcı sağlığı ve güvenliği dikkat edilerek belli prensiplere göre yapılmalıdır. Bu prensiplere dikkat edilmezse olayın kendisine bağlı kazazedenin yaşadığı olumsuz duruma ilave sekonder insan kaynaklı olumsuz durumlar da meydana gelecektir.