Olay Yeri Yönetimi ve Triaj

Geçmişten günümüze olağan dışı meydana gelen çevresel, biyolojik, kimyasal ve insan-doğa kaynaklı olaylar meydana gelmektedir.

Bu olayların engellemesi için sistemin yetersiz kalmasına afet denir

Olay yeri yönetimi afet yönetiminin ilk ve en önemli basamağıdır.

İlk müdahale yapacak ekipler tecrübeli olmayabilirler. Fakat bu eksiklik gerek tatbikat gerekse teorik eğitimle giderilmelidir.

Olay Yeri Yöneticisi olay yerine varan ilk ekip lideridir. Genellikle 112 ambulans görevlisi olur.

Olay yeri yöneticisi merkezi idare ile iletişime geçer, olayın niteliği hakkında bilgi edinir, etkilenen kişi sayısını belirler, kaynak ihtiyacını belirler, görev dağılımı yapar. Olay yerinden en son ayrılır.

Olay yeri alanlarının uygun seçilmesi birimler arası koordinasyonun artmasına sebebiyet verir.

Yönetim merkezi, triaj alanı, dekontaminasyon alanı, tedavi alanı, hasta sevk alanı, ambulans alanı, lojistik alan, morg alanı olay yeri bölgeleridir.

Olayın meydana gelmesine sebebiyet veren risk ortamı devem ettiği sürece herhangi bir müdahale yapılmaz. Olay yerine girilmez.

Toplu kazalarda yol açıklığını sağlayacak tedbirler alınmalıdır. Yol açıklığını sağlamak için ambulans ve itfaiye araçlarını yolu bloklama amacı ile kullanabilirsiniz. Bu yöntem ile olay yeri güvence altında alınıp trafik için akan bir boş şerit sağlanmış olur.

Olay yeri yönetiminin iyi yapılabilmesi için birimler arası koordinasyonun eksiksiz yapılması gerekir.

Bilgi kirliliği, ulaşım problemleri, iletişim eksiklikleri, olay yerinin fiziki açıdan zor bir yerde olması, hava koşulları, tecrübesiz ekipler, kaynak yetersizliği ve basın ile ilgili zorluklar yaşanabilir.

Hasta ve yaralıların sayısı sağlık bakımı yapan personelden daha fazla olduğu durumlarda sistematik bir şekilde hastaları ayıran sisteme triaj denir.

Triaj uygulayacak kişileri etik ahlak içerisinde değerlendirmelidir. Dil, din, ırk, cinsiyet ayırımı yapmamalıdır.

Triaj yapıldığı bölge itibari ile üçe ayrılır. Primer triaj olay anında sahada yapılan triaj sistemidir. Sekonder triaj hastana acil servis başvurusunda yapıla triaj ve tersiyer triaj acil servisten ayrılış anında yapılan triaj sistemidir.

Olay yerinde yapılan en önemli triaj sistemi START yöntemidir. Siyah, kırımızı, sarı ve yeşil olmak üzere 4 lü kategorize edilir.

Seslenildiğinde ayaktan gelen hastalar yeşil kategoride değerlendirilir. Solunumu olmayan (baş boyun manevrası sonrası değerlendirilir) hasta siyah kategoride değerlendirilir. Solunumu olup dolaşım problemi olan veya solunumu olup dolaşım problemi olmayıp(kapiller dolum testi ile değerlendirilir) bilinç bulanıklığı olan hastalar kırmızı kategoride değerlendirilir. Diğer hastalar sarı kategoride değerlendirilir. Çocuklarda JUMP START yöntemi kullanılır. Solunumu olmayan hastalara 5 kurtarıcı soluk verilerek triaj sistemi başlatılır.

Ana amacımız hastaları hızlı bir şekilde olay yerinden transportunu sağlamaktır. Sadece kırmızı renk kodlu hastaların ihtiyaç halinde kanama kontrolüne yönelik ilk yardım müdahalesi yapılır. Siyah renk kodundaki hastalara müdahale edilmez olay yerinde bırakılır. Kırmızı en öncelikli transport yapılacak hasta grubudur.

İyi bir afet yönetimi yapabilmek için olay anında yapılan iyi bir olay yeri yönetimine ve hasta tirajına önem vermeliyiz.