Park Rekreasyonu ve Yönetimi

Açık Alan Rekreasyonu (AAR- Outdoor Recreation) doğa ile insan arasında kurulan bir bağ ve etkileşim ile bireyin gönüllü olarak, kendi gücü ve iradesi ile katıldığı/gerçekleştirdiği doğada yapılan etkinlikler toplamıdır. AAR büyük ölçüde tema parklar, bölgesel parklar, milli parklar ve eş değer rezerv alanlarda, ulusal ormanlar ve devlet parklarında, tabiat parkları, tabiat anıtı, tabiat koruma alanları, yaban hayatı geliştirme sahalarında gerçekleştirilen aktivitelerdir.

Parkların sağladığı faydaları ve işlevlerini dört başlık altında toplamak mümkündür. Bunlar; Ekonomik İşlevleri, Yeşil Alanların Ekolojik İşlevleri, Yeşil Alanların Sosyal İşlevleri, Planlama Yönünden Fiziksel İşlevleridir.

Kent içi parklar kentte yaşayan bireylerin giderek doğadan uzaklaşması onlarda daha fazla yeşil alan talebi yaratmaktadır. Yeşil alanlar ve parklar kentlerin daha yaşanılır yerler olması için bireylerin doğaya olan özlemini kısmen dahi olsa gidermek için yapılan, kent içinde olmazsa olmaz kent tasarım elemanlarındandır. Kent içi parklar yerel yönetimler tarafından tasarlanır, imar izinleri alınır ve yapılırlar. Bunlar;

a) Oyun alanları ve Küçük Parklar,

b) Komşu Parklar veya Mahalle Parkları,

c) Semt Parkları ve

d) Kent Parklarıdır.

Kent dışı parklar kentin mücavir alanının dışında yer alan her türlü AAR etkinliklerinin yapılmasına uygun kısmen veya tamamen düzenlenmiş ve doğal alanlardan oluşur. Bu parklar Tema Parklar, Bölgesel Parklar, Ulusal Ormanlar ve Devlet Parkları, Milli Parklar ve Eşdeğer Rezervler olarak sınıflandırılabilirler. Tema parklar aynı zamanda hem kent içinde hem de kent dışında olabilen parklardandır

Koruma alanları açısından bakıldığında Kent İçi Parklar yerel yönetimlerce yönetildikleri için Kent Dışı Parklardan Tema Park hariç diğer unsurlar koruma alanları içinde yer alır. Ayrıca bu alanlar içine Tabiat Parkları, Tabiat Anıtı, Tabiat Koruma Alanları, Yaban Hayatı Geliştirme Sahaları da dâhil edilmelidir.

Doğadaki alanların ve türlerin korunması fikri dünyada tarihler boyu birçok kişinin dile getirdiği bir konu olsa da ilk olarak ABD’de 1872 yılında Yellowstone Milli Parkı’nın milli park olarak ilan edilmesiyle resmi kimliğine kavuşmuştur. Bugün neredeyse dünyadaki her ülkede milli park bulunmaktadır. Ülkemizde ilk milli park 1958 yılında açılmıştır.

Elbette doğa kendi içinde karşılıklı etkileşim yaratan bir ekosistemin varlığıyla ayakta kalır. Ormanlar, sular, ağaçlar, yaban hayvanları milyonlarca yıl süren etkileşimle ulaştığı dengenin diğer adına ekosistem denmektedir. İnsanın bu eko sistemlere her türlü bilinçsiz müdahalesi bu ilişkiler ağının kopmasına neden olacaktır. Bir ormanda yaşayan bir ağaç kesildiğinde ya da çürümeye yüz tutmuş devrilmiş bir ağaç çıkarıldığında veya ormanı boydan boya geçen bir yol yapıldığında bu ilişkiye kalıcı zarar verilmiş olur. Buna ilave olarak bir yer ağaçlandırıldığında orman adını almayacaktır. Orman kelimesi bir ağaçlığı değil kendi içinde yaşayan bir ekosistemi tanımlar. Bu sebeple ormancılık odunculuk faaliyeti değil bilimsel çabalar toplamıdır.

Ekosistemlerin korunması için mutlaka taşıma kapasitelerinin belirlenmesi ve doğru yönetim süreçleriyle sürdürülebilir bir yapı içinde geleceğe devredilmelidir.